Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin düzenlediği Uluslararası 16. Kocaeli Kitap Fuarı, birinci gününde dünya tarihinin değerli muharrirlerinden Roger Crowley’i ağırladı. Kocaeli Kongre Merkezi Akçakoca Salonu’nda düzenlenen söyleşide Crowley, İstanbul’un fethinden Akdeniz tarihine, tarih yazarlığından kıssa anlatıcılığına uzanan değerlendirmelerde bulundu. Tarihin toplumların kimliğindeki ehemmiyetine dikkat çeken Crowley, “Anlatılan her şey DNA’nıza işler. Tarih dediğimiz bizi biz yapan şeydir” dedi.
CROWLEY’DEN KOCAELİ KİTAP FUARI’NA ÖVGÜ
Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından “Romanların ve Hatıratların İzinde” temasıyla düzenlenen Uluslararası 16. Kocaeli Kitap Fuarı, birinci gününde milletlerarası bir tarih müellifini Kocaelili okurlarla buluşturdu. İstanbul’un fethi ve Akdeniz tarihi üzerine çalışmalarıyla tanınan İngiliz tarih muharriri Roger Crowley, Kocaeli Kongre Merkezi Akçakoca Salonu’nda tarih ile kıssa arasındaki sonları anlattı. Kocaeli Kitap Fuarı’nın atmosferinden etkilendiğini lisana getiren Crowley, farklı ülkelerdeki kitap fuarlarıyla karşılaştırdığında Kocaeli’de çok dinamik bir güç gördüğünü söyledi. Türk tarihi ve geçmişi üzerine kitaplar yazan yabancı bir muharrir olarak Türkiye’de bulunmasının kendisi için heyecan verici olduğunu belirten Crowley, “Burada hoş bir güç var” dedi.
“TARİH BİZİ BİZ YAPAN ŞEYDİR”
Nazlı Berivan Ak’ın moderatörlüğünü yaptığı “Geçmişi anlatmak: Tarih nerede biter kıssa nerede başlar?” bahisli söyleşide konuşan Roger Crowley, “Tarih dediğimiz şey ulus şuurunu yaratmak demektir. Anlatılan her şey DNA’nıza işler. Tarih dediğimiz şey bizi biz yapan şeydir” dedi. Tarihin toplumların hafızasını ve kimliğini şekillendiren güçlü bir alan olduğuna dikkat çeken Crowley, geçmişi anlamanın yolunun sadece büyük savaşlardan ve siyasi olaylardan değil, o devirde yaşayan insanların bıraktığı izlerden de geçtiğini vurguladı.
İNGİLİZ EDEBİYATINDAN TARİH YAZARLIĞINA
Kendi meslek seyahatini da anlatan Crowley, klasik manada tarih eğitimi almadığını belirterek, “Aslında eğitimli bir tarihçi değilim. İngiliz edebiyatı mezunuyum. Yıllarımı tarih yazarlığına verdim” dedi. Tarih kitaplarını sırf uzmanlara değil, geniş bir okur kitlesine ulaştırmayı amaçladığını söyleyen Crowley, tarih meraklılarının yanı sıra geçmişe ilgi duyan herkesin anlatının içine girebilmesini önemsediğini lisana getirdi. İstanbul’a birinci gelişinde kentten etkilendiğini anlatan Crowley, vakitle İstanbul’un fethinin izini sürmeye başladığını söyledi. Crowley’in 1453’e duyduğu ilgi, onu Osmanlı, Bizans, Venedik, Portekiz ve Akdeniz tarihinin kesiştiği geniş bir araştırma seyahatine taşıdı.
“BEN HİKÂYE UYDURMAM”
Crowley’nin tarih yazarlığındaki temel prensiplerden biri, kaynaklara bağlılık. Geçmişten yükselen seslere kıymet verdiğini belirten Crowley, tarihin, geçmişten kalan dokümanlar ve tanıklıklar üzerinden mümkün olduğunca hakikat biçimde okunması gerektiğini vurguladı. Bu noktada tarih ile kıssa anlatıcılığı arasındaki çizgiyi net biçimde ortaya koyan Crowley, “Ben kıssa uydurmam. Öykü uydurulmasına da müsaade vermem” dedi. Öykü anlatıcılığının tarihe canlılık kazandırabileceğini lakin bunun gerçeğin önüne geçmemesi gerektiğini tabir eden Crowley, birincil kaynakların her vakit tek başına kesin bir delil oluşturmayabileceğine de dikkat çekti.
CROWLEY’NİN GÖZÜNDEN İSTANBUL’UN FETHİ
Crowley’nin İstanbul’un fethine duyduğu ilginin merkezinde iki isim bulunuyor: Fatih Sultan Mehmet ve XI. Konstantinos. 1453’e bakıldığında bu iki tarihî karaktere hayran olmamanın neredeyse mümkün olmadığını belirten Crowley, İstanbul’un fethini sadece bir askeri gayret olarak değil, iki farklı dünyanın karşı karşıya geldiği büyük bir tarihî kırılma olarak ele aldı. Akdeniz tarihinin bu büyük öykünün ayrılmaz bir modülü olduğunu belirten Crowley, çalışmalarında Venedik ve Portekiz üzere güçlere de yer verdiğini anlattı
“DENİZ DEMEK İNSANLARIN TANIŞMASI DEMEK”
Crowley’nin tarih anlatısında deniz özel bir yere sahip. Denize duyduğu ilgiyi çocukluğuna bağlayan Crowley, babasının deniz subayı olduğunu ve çocukluğunun gemiler ve denizciler arasında geçtiğini anlattı. Denizi sırf uçsuz bucaksız bir su alanı olarak görmediğini belirten Crowley, “Deniz demek taşıma demek. Bir yerden bir yere gitmek demek, insanların tanışması demek” dedi. Akdeniz’in de bu sebeple kendisi için sadece bir coğrafya olmadığını belirten Crowley, denizin yüzyıllar boyunca insanların, fikirlerin, kültürlerin ve kıssaların hareket ettiği bir alan olduğunu tabir etti.
TARİHİ GÖRMEK, DOKUNMAK VE YAŞAMAK
Tarihi kitaplardan okumanın belgeselden farklı bir tecrübe sunduğunu belirten Crowley, kitabın olayları daha geniş ve katmanlı biçimde anlatabildiğini söyledi. Belgesellerin tarihi daha tanınan ve görsel hale getirdiğini tabir eden Crowley, kitapların ise insanların, yerlerin ve olayların arka planına daha derinlemesine inmeye imkân verdiğini belirtti.Tarih kitaplarını bırakıp bir gün roman yazmaya karar vermesi halinde hangi tarihî karakteri başkahraman yapacağı konusunda ise Crowley’nin tercihi Samuel Pepys oldu.
TARİHTEN BUGÜNE: “DOĞRUDAN SALDIRI BEKLEMİYORUM”
Söyleşinin sonunda salondan gelen bir soru, Crowley’yi tarihten şimdiki dünyaya taşıdı. Bir iştirakçinin Rusya’nın İngiltere’ye saldırma ihtimaline ait sorusunu yanıtlayan Crowley, dünyadaki gelişmeler karşısında insanların bugün daha dikkatli olması gerektiğini söyledi. Rusya’dan İngiltere’ye direkt bir atak beklemediğini belirten Crowley, tehdidin sırf askeri boyutla hudutlu olmadığını, ekonomik boyutun da dikkate alınması gerektiğini söz etti.
YENİ KİTABINDA İSTANBUL’UN FETHİ DE VAR
Crowley, çalışmalarının devam ettiğini de Kocaelili okurlarla paylaştı. Farklı makalelerini bir araya getireceği yeni bir kitap hazırladığını belirten Crowley, Girit tarihi, Haçlı seferleri, Türk tarihi ve farklı tarihî devirlere ait çalışmalarını bir araya getirmeyi planladığını söyledi. İngiliz muharrir, İstanbul’un fethi üzerine kaleme aldığı makalelerin de bu çalışmada yer alacağını lisana getirdi.
“TÜRKİYE’DE OLMAK HER ZAMAN HARİKA”
Söyleşinin ardından Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından Roger Crowley’e, 16. Kocaeli Kitap Fuarı’na iştiraki ve Kocaelili okurlarla buluşması münasebetiyle teşekkür plaketi takdim edildi. Türkiye’de bulunmaktan duyduğu memnuniyeti lisana getiren Crowley, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’ne teşekkür ederek, “Türkiye’de olmak her vakit harika” dedi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
