Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog İpek Erol, kişinin kendine iltifat etmesinin, özsaygı ve ruhsal dayanıklılık üzerindeki tesirlerinden bahsetti.
Kendi bedellerini görmek, ruhsal dengeyi muhafazayı kolaylaştırır!
Son yıllarda toplumsal medyada en çok karşılaşılan tekliflerden birinin ‘her gün aynaya bak ve kendine hoş şeyler söyle’ biçiminde olduğunu hatırlatan Klinik Psikolog İpek Erol, “Kimileri bunun özgüveni artırdığını savunuyor, bazıları ise ‘İnsan kendini övünce sahiden daha düzgün hisseder mi?’ diye soruyor. Aslında bu tartışma yeni değil.” dedi.
Psikoloji biliminin uzun yıllardır insanın kendisiyle kurduğu iç diyaloğun ruh sıhhati üzerindeki tesirini araştırdığını aktaran Erol, “Bugün elimizdeki bulgular, kendine iltifat etmenin sanıldığından daha karmaşık bir süreç olduğunu gösteriyor. Psikoloji literatüründe bu yaklaşım çoğunlukla öz-onaylama (self-affirmation) kavramıyla açıklanır. Öz-onaylama, kişinin kendisini abartılı biçimde övmesi manasına gelmez. Daha çok, kendi bedellerini, güçlü yönlerini ve hayatındaki manalı rolleri hatırlayabilme maharetini tabir eder. İnsan, eleştirildiğinde, başarısız olduğunda ya da zorlayıcı bir ömür olayıyla karşılaştığında benlik algısı sarsılabilir. İşte bu noktada kişi, sadece eksiklerine değil, sahip olduğu kıymetlere de bakabildiğinde ruhsal istikrarını müdafaası kolaylaşır.” formunda konuştu.
Kişinin kendisiyle kurduğu lisan değiştikçe, olayları kıymetlendirme biçimi de değişebiliyor!
Kişinin kendisine söylediği kelamların sırf moral verici cümlelerden ibaret olmadığı, beynin bu sürece biyolojik olarak da karşılık verdiğinin bilindiğine değinen İpek Erol, “Özellikle kendimizle ilgili gerçekçi ve olumlu değerlendirmeler yaptığımızda, ödül sistemiyle bağlantılı beyin bölgelerinde aktivitenin arttığını gösteren çalışmalar bulunuyor. Tıpkı vakitte his düzenleme süreçlerinde vazife alan prefrontal bölgelerin daha aktif çalıştığı, gerilim karşısında ise savunucu yansıların azalabildiği gösteriliyor. Öbür bir tabirle, kişinin kendisiyle kurduğu lisan değiştikçe, olayları kıymetlendirme biçimi de değişebiliyor.” dedi.
Olumlu iç konuşma ile kendine iltifat etmeyi birbirinden ayırmak gerektiğini lisana getiren Erol, “Olumlu iç konuşma, kişinin kendisiyle kurduğu yapan diyaloğun genel ismidir. ‘Şu an zorlanıyorum lakin bunun üstesinden gelebilirim’ ya da ‘hata yaptım, bunu telafi edebilirim’ üzere sözler bu kümeye girer. Kendine iltifat etmek ise daha çok kişinin kendi eforunu, davranışını yahut karakter özelliklerini takdir etmesini içerir. ‘Bugün sabırlı davrandım’, ‘bu iş için hakikaten emek verdim’ üzere cümleler buna örnektir. Aradaki fark küçük üzere görünse de ruhsal açıdan değerlidir. Birincisi kişiyi geleceğe hazırlarken, ikincisi kişinin kendisiyle kurduğu münasebetin niteliğini güçlendirir.” diye konuştu.
Kişinin kendisini sırf sonuç üzerinden değerlendirmemesi gerekir!
Bu yaklaşımın tesirli olabilmesi için dikkat edilmesi gereken noktalar olduğuna işaret eden Erol, şunları söyledi:
“Öncelikle kullanılan tabirlerin gerçek yaşantıya dayanması gerekir. Kişinin hiç sahip olmadığını düşündüğü özellikleri kendisine yüklemesi, sağlıklı bir öz kıymetlendirme oluşturmaz. Buna karşılık, küçük de olsa gösterdiği çabayı fark edebilmesi çok daha güçlü bir tesir yaratır. Zira özsaygıyı besleyen şey sırf muvaffakiyet değildir; emek, kararlılık, sabır ve tekrar deneme hamaseti de benlik algısının kıymetli kesimleridir.
İkinci olarak, kişinin kendisini sırf sonuç üzerinden değerlendirmemesi gerekir. Günümüzde birçok insan başarılı olduğunda bunu ‘zaten olması gereken’ diye küçümserken, en küçük yanılgısını kimliğinin tamamına mal edebiliyor. Halbuki ruhsal açıdan daha istikrarlı olan yaklaşım, davranışı kişilikten ayırabilmektir. Başarısız bir sunum yapmak, başarısız bir insan olmak manasına gelmez. Tıpkı halde başarılı olmak da insanı kusursuz yapmaz.”
Sağlıklı bir iç konuşma, ne eksikleri görmezden gelir ne de sırf kusurlara odaklanır!
‘Kendine iltifat etmek, kendini kandırmak manasına gelir mi?’ sorusunun sıkça sorulduğunu kaydeden Klinik Psikolog İpek Erol, “Yanıt büyük ölçüde kişinin gerçeklikle kurduğu münasebete bağlıdır. Sağlıklı bir iç konuşma, ne eksikleri görmezden gelir ne de sırf kusurlara odaklanır.” dedi.
İnsanın, güçlü yönlerini kabul ederken gelişmesi gereken alanları da inkâr etmemesi gerektiğine vurgu yapan Erol, “Kendini kandırmak ise gerçekliği çarpıtmakla başlar. Daima kusursuz olduğunu söylemek de, daima yetersiz olduğunu düşünmek de birebir ölçüde gerçeklikten uzaklaşabilir. Ruh sıhhati açısından kıymetli olan, kişinin kendisini uçlarda değil, olduğu hâliyle değerlendirebilmesidir.” açıklamasını yaptı.
Kendine adil davranan kişinin özsaygısı dış onaya daha az bağımlı olur!
Klinik uygulamalarda bu beceriyi geliştirmek isteyen bireylere uzun listeler yerine küçük alışkanlıklar önerildiğini aktaran Erol, “Gün sonunda birkaç dakika ayırıp ‘Bugün hangi davranışımdan mutluyum?’, ‘Bugün hangi mevzuda emek verdim?’ ya da ‘Yakın bir arkadaşım tıpkı şeyi yapsaydı ona ne söylerdim?’ sorularını düşünmek bile vakitle kişinin kendisine yönelik bakışını değiştirebilir. Zira birçok insan diğerlerine gösterdiği anlayışı kendisinden esirger.” dedi.
Kendine iltifat etmenin, kusurları görmezden gelmek olmadığının altını çizen Erol, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Asıl sorun, kişinin kendi emeğini fark etmeyi öğrenebilmesidir. Ruh sıhhatini güçlendiren şey, daima olumlu düşünmeye çalışmak değil; başarıyı da yanılgıyı da birebir gerçekçilikle değerlendirebilmektir. İnsan kendisine karşı daha adil davranabildiğinde, özsaygı dışarıdan gelen onaylara daha az bağımlı hâle gelir. Tahminen de kendimize söyleyebileceğimiz en değerli iltifat, ‘mükemmel değildim ancak elimden geleni yaptım’ cümlesidir. Birden fazla vakit düzgünleşme tam da bu noktada başlar.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
