Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Seren Doğantekin, iş ömründe sağlıklı sonlar koyabilmenin, hakikat halde ‘hayır’ diyebilmenin ve iş-yaşam istikrarını müdafaanın ruhsal güzel oluş için kıymetinden bahsetti.
İş-yaşam istikrarında gaye, vakti eşit bölüştürmek değil!
Psikolojide iş-yaşam istikrarının, bireyin iş ömrü ile özel omurundaki sorumluluklarını, gereksinimlerini ve rollerini birbirini tüketmeden sürdürebilmesi olarak tanımlandığını lisana getiren Klinik Psikolog Seren Doğantekin, “Burada hedef, vakti eşit bölüştürmekten çok, kişinin hem üretken olabildiği hem de dinlenebildiği sürdürülebilir bir ömür kurabilmesidir.” dedi.
Dengenin bozulduğu durumlarda kronik gerilim, tükenmişlik sendromu, dert, depresif belirtiler, uyku sıkıntıları ve alaka çatışmalarının daha sık görüldüğünü tabir eden Doğantekin, uzun vadede iş performansının da olumsuz etkileneceğini kaydetti.
‘Hayır’ demek, birçok kişi için sevilmeme korkusunu tetikliyor!
‘Hayır’ demenin aslında sadece bir sözcük olmadığını vurgulayan Seren Doğantekin, “Birçok kişi için reddedilme, eleştirilme ya da sevilmeme korkusunu tetikleyen duygusal bir tecrübedir.” dedi.
Doğantekin, “Çocuklukta sevgiyi daha çok uyumlu olmak, fedakârlık yapmak ya da diğerlerini mutlu etmek üzerinden deneyimleyen bireyler, yetişkinlikte de kendi gereksinimlerini geri plana atmaya daha yatkın olabilirler. Bunun yanında çatışmadan kaçınma eğilimi, suçluluk duygusu, düşük özsaygı ve onaylanma muhtaçlığı da hudut koymayı zorlaştıran değerli etkenlerdir. Kişi ‘hayır dersem beni yanlış anlarlar’ ya da ‘iyi bir çalışan ya da yeterli bir insan olamam’ üzere niyetler geliştirebilir.” halinde konuştu.
‘İyi insan olma’ gayreti, kişinin kendi sonlarını ihlal etmesine sebep olabilir!
Bencilliğin kişinin sadece kendi gereksinimlerini önemseyip oburlarının haklarını göz ardı etmesi olduğun aktaran Doğantekin, “Sağlıklı hudut koymak ise hem kendi haklarını hem de karşı tarafın haklarını gözetebilmektir. Ruhsal açıdan sağlıklı sonlar, ilgileri zayıflatmaz; tersine daha açık, dürüst ve sağlam hale getirir.” dedi.
‘İyi insan olma’ algısının, bireylerin kendi sonlarını ihlal etmesine sebep olabildiğine değinen Doğantekin, “Özellikle ‘herkesi memnun etmeliyim’, ‘kimseyi kırmamalıyım’ yahut ‘fedakârlık yaparsam bedel görürüm’ üzere katı inançlar, kişinin daima kendi gereksinimlerini ertelemesine sebep olabilir. Vakitle bu durum tükenmişlik, öfke birikimi ve duygusal yorgunluk yaratabilir.” ihtarında bulundu.
İlk sefer hudut koyarken suçluluk hissetmek, değişim sürecinin doğal bir parçası!
İlk sefer hudut koymaya başlayan şahısların birtakım zorluklarla karşılaşabileceğine işaret eden Seren Doğantekin, şunları söyledi:
“İlk sonlar çoklukla en güç olanlardır. Zira etraf, kişinin yıllardır sürdürdüğü uyumlu davranış biçimine alışmıştır. Bu sebeple şaşırma, itiraz etme yahut eski nizamı devam ettirmeye çalışma üzere yansılar görülebilir. Kişi ise yoğun suçluluk hissedebilir ve ‘acaba fazla mı reaksiyon verdim’ diye düşünebilir. Fakat bu süreç değişimin doğal bir kesimidir. Sonlar dengeli, sakin ve saygılı bir formda sürdürüldüğünde hem kişi kendine daha fazla hürmet duymaya başlar hem de etrafı vakitle bu yeni irtibat biçimine ahenk sağlar.”
‘Hayır’ demenin değil, nasıl söylendiğinin ehemmiyeti büyük!
İş hayatında kıymetli olanın yalnızca ‘hayır’ demek olmadığını kaydeden Doğantekin, “Önemli olan bunu nasıl söylediğimizdir.” dedi.
Kararlı lakin saygılı bir irtibat lisanı kullanılması gerektiğini hatırlatan Doğantekin, “Suçlayıcı ya da savunmacı olmadan mevcut iş yükünü açıklamak ve gerekirse alternatif sunmak tesirli bir yaklaşımdır. Örneğin, ‘Bu vazifesi de üstlenirsem mevcut işlerimin kalitesi düşebilir. Öncelikleri birlikte kıymetlendirebilir miyiz?’ halindeki bir tabir hem tahlil odaklıdır hem de profesyonel hudutları korur. Kararlı bağlantı, kişinin hem kendisine hem de karşısındaki şahsa hürmet duymasını sağlar.” diye konuştu.
Söylenemeyen ‘hayır’, pasif-agresif davranışlara dönüşebilir!
Doğrudan hudut koyamayan şahısların birçok vakit istemedikleri sorumlulukları kabul ettiklerine dikkat çeken Seren Doğantekin, “Ancak bastırılan öfke büsbütün ortadan kalkmaz; farklı yollarla kendini gösterir. İşleri geciktirmek, isteksiz çalışmak, alaycı konuşmalar yapmak, irtibatı kesmek yahut sessiz reaksiyon vermek pasif-agresif davranışlara örnek olabilir. Aslında kişi söyleyemediği ‘hayır’ı davranışlarıyla söz etmeye çalışmaktadır.” dedi.
Bazı kişilik özelliklerinin hudut koymayı kolaylaştırabildiğini ya da zorlaştırabildiğini söz eden Doğantekin, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Ancak ‘hayır’ diyebilmek büyük ölçüde öğrenilebilen bir irtibat marifetidir. Kararlı bağlantı marifetleri geliştirildikçe kişi his ve kanılarını daha rahat söz etmeyi öğrenir. Küçük adımlarla başlamak, suçluluk hissini fark etmek ve her ‘hayır’ın alakayı bozmayacağını deneyimlemek bu gelişim sürecini takviyeler. Gerektiğinde ruhsal takviye almak da bu maharetin kazanılmasına katkı sağlayabilir.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
