Astım ataklarının en sık görülen tetikleyicilerinden olan viral enfeksiyonlar ekseriyetle sonbahar ve kış aylarında artsa da, bilhassa alerjik yahut atopik bünyeli çocuklarda yaz mevsimi de önemli riskler barındırıyor. Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. İmran Bari, bu sebeple ailelerin yaz aylarında da çevresel tetikleyicilere karşı dikkatli olmaları gerektiğini vurgulayarak, “Ayrıca, çocuklarda astımın denetim altında tutulabilmesi için tertipli doktor takibi ve tedaviye devam edilmesi büyük kıymet taşımaktadır. Astımı denetim eden tedaviye, doktor tavsiyesi olmadığı sürece ‘çocuğumun belirtileri geçti’ fikriyle ara verilmemelidir. Yaz aylarında da rahatlatıcı ilaç ve inhaler her vakit erişilebilir olmalıdır. Çevresel etkenlere karşı tedbir alındığında ve ilaçlar sistemli olarak kullanıldığında astımlı çocuklar da sağlıklı bir yaz mevsimi geçirebilirler” diyor. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. İmran Bari, yaz aylarında astımı tetikleyen esas etkenleri anlattı; kıymetli teklifler ve ihtarlarda bulundu.
POLENLER
Polenler, bilhassa alerjik astımı olan çocuklarda en kıymetli astım tetikleyicileri arasında yer alıyor. Çayır ve çimen polenleri ilkbahar sonu ile yaz mevsiminin başlangıcında; ağaç polenleri yaz mevsiminin başlangıcında; yabani ot polenleri de yaz sonu ve sonbahar devrinde havada yoğun olarak bulunuyor. Polen alerjisi olan çocuklarda polenler teneffüs yoluyla bronşlara ulaştığında, alerjik sistemlerin devreye girmesiyle teneffüs yollarında daralma (bronkospazm), sekresyon ve mukus üretiminde artış, bronş duvarlarında şişme (bronş ödemi ) oluşuyor. Bu tabloda tetiklenen astım kendini öksürük, nefes darlığı, göğüs ağrısı ve hışıltı sesi üzere bulgularla gösteriyor.
Nasıl tedbir almalı?
- Polenlerin en yoğun olduğu saatlerde (özellikle sabah erken saatlerde) pencereleri kapatın ve dışarıya çıkmayın.
- Dışarıda olma zorunluluğunuz varsa, çocuğunuzun ağız ve burnunu polenlerden korumak için maske kullanın.
- İmkan varsa aracınıza polen filtresi, konutunuzda de hava temizleme aygıtı kullanın.
- Çimlerin ve başka yeşil bitki örtüsünün çürüme devrinde, bilhassa yaz sonunda çimleri biçmekten kaçının.
HATALI KLİMA KULLANIMI
Doğru klima kullanımı, sıcak ve boğucu yaz günlerinde konforu artırırken, sıcağın olumsuz tesirlerini azaltmaya da yardımcı oluyor. Klima kullanımıyla ortamın nemi azalıyor, polenlerin ve dış ortamdaki hava kirleten etkenlerin içeri girmesi önlenebiliyor ve daha kaliteli bir uyku ortamı sağlanabiliyor. Lakin klima filtreleri sistemli olarak temizlenmezse toz ve küf üzere alerjenlerin birikebildiğini vurgulayan Dr. İmran Bari, “Bu alerjenler de çocuklarda astımı tetikleyebilmektedir. Ayrıyeten, yerin aşırı ve süratli soğutulması sebebiyle ani ısı değişimine ve klimanın soğuk havasına direkt maruz kalmak da astımı tetikleyen başka etkenleri oluşturmaktadır” diyor.
Nasıl tedbir almalı?
- Klima filtrelerini tertipli olarak temizlemeyi ihmal etmeyin.
- Klima ile ortam sıcaklığını 22-24 °C civarında tutmaya ihtimam gösterin.
PİKNİK ALANLARINDAKİ DUMAN VE KÜFLER
Yaz aylarında piknik yapmak gayesiyle tercih edilen alanlardaki yoğun mangal dumanı, araç trafiğinin oluşturduğu egzoz gazları, ormanlardaki güneş görmeyen nemli bölgelerde bulunan küf ve mantarlar da astımı tetikleyebilen etkenler arasında yer alıyor.
Nasıl tedbir almalı?
- Çocuğunuzu mangal, sigara ve egzoz dumanından kesinlikle uzak tutun.
- Güneş almayan, rutubetli ve nemli alanlardan kaçının. Aydınlık ve hava akımının daha yeterli olduğu kuru bölgeleri tercih edin.
- Pikniğe giderken astım için hem gözetici (inhale kortikosteroid) hem de kurtarıcı (inhale bronş genişletici ) ilaçları kesinlikle yanınızda bulundurun.
AŞIRI YOĞUN AKTİVİTELER
Bedensel aktiviteler (spor, antrenman, oyun ) çocukların büyüme ve gelişmesinde kıymetli bir rol oynuyor. Astımı güzel denetim edilen çocuklarda da nizamlı spor yapmanın hem inançlı hem de sağlıklı olduğu belirtiliyor. Fakat aşırı yoğun aktivitelerden kesinlikle kaçınılması gerektiği ihtarında bulunan Dr. İmran Bari, sözlerine şöyle devam ediyor: “Normalde soluk alıp verirken burnumuz soluduğumuz havayı ısıtır, nemlendirir ve filtre eder. Yoğun antrenman sırasında ise burun teneffüsü devre dışı kalır, ağızdan solumaya başlarız. Ağız teneffüsü sebebiyle daha kuru, soğuk ve filtrelenmemiş hava bronşlara ulaşır. Bu durum ise bronşlarda su kaybı, daralma ve inflamasyon süreçlerini etkinleştirerek astım krizini tetikleyebilmektedir.”
Nasıl tedbir almalı?
- Spor aktivitelerini daha çok sabah erken yahut akşam saatlerinde yapmasına dikkat edin.
- Egzersiz yahut sportif aktivitenin başlangıcında ısınma için kâfi vakit ayırmaya ihtimam gösterin.
- Yoğun fizikî aktivite, spor yahut oyun öncesinde hastalığı denetim altında tutan ilaçlarını ihmal etmeyin.
- Gerektiğinde kurtarıcı yahut nefes açıcı ilacının gecikmeden uygulanmasını sağlayın.
VİRÜS VE BAKTERİLER
Yaz aylarında kapalı yerlerde daha az vakit geçirdiğimiz için virüs ve öbür mikroorganizmaların bulaşma riski azalıyor. Ancak uçak, otobüs ve tren seyahatleri ile bekleme alanları çocukların kolay kolay virüs ve başka mikroorganizmalara maruz kalmalarına sebep olabiliyor. Rinovirüsler, COVID-19, parainfluenza, kimi enterovirüsler, mikoplazma ve klamidya üzere atipik bakteriler alt teneffüs yolu enfeksiyonuna yol açabiliyor. Bu enfeksiyonlar hava yolunda ödem gelişmesi ve mukus üretiminin artmasıyla astımlı çocuklarda hava yolunda aşırı hassaslığı tetikleyebiliyor. Bronş kaslarında kasılmaya sebep olan bu tablo nefes darlığına ve astımın kötüleşmesine taban hazırlayabiliyor.
Nasıl tedbir almalı?
- El hijyenine kesinlikle dikkat edin.
- Hasta bireylerle yakın teması azaltın.
- Kalabalık ve kapalı ortamlarda maske kullanmasını sağlayın.
- Sigara içmeyin ve çocuğunuzu sigara içilen yerlerden uzak tutun.
- Mevsimine uygun olarak aşılarını kesinlikle yaptırın.
- Astımı denetim eden ilaçlarını sistemli olarak kullanmasını sağlayın.
YÜKSEK NEM ORANI
İdeal nem oranı yüzde 40–50 arasında oluyor. Fakat, yaz mevsiminde artan sıcaklıkla birlikte nem oranının yükselmesi astımlı çocuklarda nefes almayı zorlaştırabiliyor, astım krizlerini tetikleyebiliyor.
Nasıl tedbir almalı?
- Evin nem oranını yüzde 40-50 arasında tutmaya çalışın, bunun için sabah ve akşam üzere serin saatlerde konutu havalandırın. Klimaların nem alma işlevini kullanabilirsiniz.
- Banyo ve mutfaklarda oluşan nemin aspiratör yahut fanla uzaklaşmasını sağlayın.
- Yaşam alanlarında çamaşır kurutmayın.
- Dış ortamın çok sıcak, nemli ve bunaltıcı olduğu saatlerde ağır fizikî aktiviteler yapmasını önleyin.
KAPALI HAVUZ ORTAMI
Kapalı havuzlar astımlı çocuklar için büsbütün yasak olmasa da birtakım kıymetli riskler barındırması sebebiyle dikkatli olmak gerekiyor. Kapalı havuzlarda suyun hijyenini sağlamak için kullanılan klor; ter, idrar ve öteki organik maddelerle birleştiğinde kloramin (özellikle trikloramin) ismi verilen uçucu bileşikler oluşuyor. Kloraminler havuz yüzeyine yakın havada birikiyor. Astımlı yahut alerjik hassaslığı olan çocuklarda havuz ortamında biriken kloraminler bronşların aşırı hassaslığını tetikliyor ve bu bölgede daralma yaparak astım atağını başlatabiliyor.
Nasıl tedbir almalı?
- Burnunuz yoğun klor kokusu alıyorsa, sorun klorun fazlalığı değil, havuz havasındaki kloraminlerin yüksek olmasıdır. Bu kokuyu duyduğunuz havuzlarda çocuğunuzu yüzdürmeyin.
- Havalandırması kâfi, çok kalabalık olmayan ve ağır klor kokusu hissedilmeyen havuzları tercih edin.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
