Yaz aylarının sona ermesiyle birlikte iş dünyasında da yeni bir periyot başlıyor. Çalışanların büyük kısmının izinlerden dönerek iş ritmine yine adapte olduğu eylül ayı, birebir vakitte meslek kararlarının yine değerlendirildiği bir periyoda dönüşebiliyor. İdenfit’in 16 farklı daldan dataları kapsayan araştırması, yaz müsaadelerinin akabinde işe dönüşlerin yoğunlaştığı devir ile Z neslinin işten ayrılanlar içindeki hissesinin yükseldiği periyodun örtüştüğünü ortaya koyuyor.
Eylül ayında ayrılanlar içinde Z jenerasyonunun hissesi yüzde 58
İdenfit’in daha evvel yayımladığı “Kuşakların İş Gücüne Etkisi” raporundaki datalara nazaran, yaz sonu ve sonbahar başında Z jenerasyonunun işten ayrılanlar içerisindeki hissesi yükseliyor. Z neslinin aylık ayrılmalar içindeki hissesi ağustosta yüzde 51’e, eylülde yüzde 58’e çıkıyor ve ekimde yüzde 50 düzeyinde kalıyor. Böylelikle eylül, Z jenerasyonunun işten ayrılanlar içindeki hissesinin en yüksek olduğu ay olarak öne çıkıyor.
Araştırma, bu bilgilerin işten ayrılmaların sebebini tek başına açıklamadığının altını çiziyor. Müsaade dönüşü ile Z neslinin ayrılma oranındaki yükselişin tıpkı periyoda denk gelmesi, nedensellikten fazla dönemsel bir paralelliğe işaret ediyor. Fakat iki data setinin birlikte okunması, sonbaharın çalışanlar açısından bir değerlendirme dönemi olabileceğine dikkat çekiyor. Yaz boyunca işten uzaklaşan çalışanlar, eylül ayında tekrar iş temposuna dönerken mevcut vazifelerini, meslek gayelerini ve çalışma tecrübelerini de yine değerlendirebiliyor.
Sektörler arasında değerli farklılıklar bulunuyor
İdenfit’in 2026 yaz dönemine ait haftalık dataları, müsaade kullanımının temmuz ve ağustos aylarında yoğunlaştığını fakat dallar arasında kıymetli farklılıklar bulunduğunu gösteriyor. Eğitim kesiminde 20 Temmuz haftasında müsaade yoğunluğu yüzde 27’ye ulaşırken, bilişim ve teknolojide tepe 10 Ağustos haftasında yüzde 20,6 ile gerçekleşiyor. Dokuma ve hazır giyside 17 Ağustos haftasında yüzde 13,5, üretim ve endüstride ise 10 Ağustos haftasında yüzde 14,3 düzeyinde yoğunluk görülüyor. Eylül başında ise birçok bölümde müsaade kullanımının süratle olağanlaşması dikkat çekiyor.
Yaz müsaadesi herkes için birebir yaşanmıyor
Araştırmanın bir öbür değerli bulgusu ise Türkiye’de çalışanların yaz müsaadelerini tek tip bir takvim üzerinden kullanmadığını ortaya koyuyor. Kesimin yapısı, operasyonel muhtaçlıklar ve çalışma takvimi; müsaadelerin vaktini, müddetini ve kullanım biçimini direkt etkiliyor. Eğitim dalında çalışan başına ortalama müsaade müddeti 8,73 gün olurken, ortalama müsaade uzunluğu 21,8 güne ulaşıyor. Dokuma ve hazır giyside çalışanların yüzde 56’sı yaz devrinde müsaade kullanıyor ve ortalama müsaade müddeti 2,5 gün düzeyinde kalıyor. Güvenlik ve tesis hizmetlerinde ise çalışanların sırf yüzde 8’inin müsaade kullandığı, çalışan başına düşen müsaade gününün 0,80 olduğu görülüyor. Bu farklılıklar, eylül ayındaki işe dönüşün de dallar açısından tıpkı manaya gelmediğini gösteriyor.
İşe dönüş, yöneticiler için de kritik bir dönem
Araştırma, müsaade kullanımının yanı sıra müsaade planlamasının zamanlamasına da dikkat çekiyor. Müsaade başlangıcına iki gün yahut daha az kala sisteme girilen talepler kamu ve STK bölümlerinde yaklaşık yüzde 60 ile en yüksek düzeye çıkıyor. Bu oran otomotivde yaklaşık yüzde 46, dokumacılık ve hazır giyside yüzde 43, medya ve reklamda ise yüzde 41 düzeyinde bulunuyor. Öte yandan lojistikte son dakika müsaade talebi yaklaşık yüzde 21, eğitimde ise yüzde 19 ile daha düşük seyrediyor. Bu bilgiler, müsaade planlamasının sırf çalışan tercihlerinden değil, kesimlerin operasyonel yapısından da etkilendiğini ortaya koyuyor. İdenfit’in araştırması bu sebeple eylül ayını sadece “izin dönüşü” olarak değil, insan kaynakları açısından yeniden planlama dönemi olarak ele alıyor.
“Eylül sırf işe değil, maksatlara ve meslek kararlarına da dönüş ayı”
İdenfit CEO’su Onur Bayındır, araştırma sonuçlarını değerlendirirken yaz devrinin çalışan tecrübesindeki tesirine ve eylül ayının İK açısından taşıdığı değere dikkat çekiyor:
“Yaz periyodunu sadece müsaadelerin yoğunlaştığı bir devir olarak değerlendirmemek gerekiyor. Çalışanlar müsaade sonrasında işlerine dönerken, bir yandan da geride kalan dönemi ve önlerindeki gayeleri yine kıymetlendiriyor. Araştırmamızda eylül ayında Z neslinin işten ayrılanlar içindeki hissesinin yüzde 58’e yükselmesi dikkat cazibeli bir bulgu. Bunun direkt müsaade dönüşünün sonucu olduğunu söylemek mümkün değil; fakat iki hareketin birebir periyoda denk gelmesi, sonbaharın çalışan tecrübesi ve meslek beklentileri açısından yakından izlenmesi gereken bir devir olduğunu gösteriyor. Eylül ayı, kurumlar açısından yeni gayelerin konuşulduğu kadar, çalışanların da ‘Burada devam etmek istiyor muyum, mesleğimde nereye gitmek istiyorum, çalışma tecrübem beklentilerimle örtüşüyor mu?’ sorularını yine gündeme getirebildiği bir devir. Bu sebeple işe dönüş planlamasını çalışan tecrübesi, maksat idaresi ve meslek beklentileriyle birlikte ele almak önemli.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
