Türkiye Cumhuriyeti Büyük Millet Meclisi’nin himayelerinde, Üsküdar Üniversitesi Stratejik Araştırmalar Uygulama ve Araştırma Merkezi (ÜSSAM) tarafından düzenlenen “Çağdaşlaşma: Global Karşılaştırmalar ve Alternatif Arayışlar Işığında Türk Çağdaşlaşması Milletlerarası Sempozyumu” açılışı Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Numan Kurtulmuş’un da iştirakiyle gerçekleştirildi.
TBMM Lideri Numan Kurtulmuş: “Türk çağdaşlaşması taklit değil, özgün bir yürüyüş olmalıdır”
Türk çağdaşlaşmasının tarihî, siyasal, toplumsal, kültürel ve entelektüel boyutlarıyla disiplinler ortası bir yaklaşımla ele alındığı sempozyumun açılış konuşmasını yapan Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Numan Kurtulmuş, modernleşme sorununun sırf geçmişin değil, bugünün ve geleceğin de en değerli tartışma alanlarından biri olduğunu söyledi.
Kurtulmuş, Türkiye’nin çağdaşlaşma sürecinin diğer toplumların tecrübelerinden farklı, kendine mahsus bir karakter taşıdığını vurgulayarak, “Hiçbir millet öteki bir milleti taklit ederek ayakta kalamaz. Çağdaşlaşmayı bir mukallitlik serüveni olarak görmüyoruz.” dedi.
“Modernleşme disiplinler ortası bir çalışma alanına dönüştü”
TBMM’nin sadece yasa yapan bir kurum olmadığını belirten Kurtulmuş, üniversitelerle yapılan iş birlikleri sayesinde fikir hayatına katkı sunan değerli toplantılar gerçekleştirdiklerini tabir etti.
Daha evvel ‘Cedidcilik Hareketi’ üzerine bir sempozyum düzenlediklerini hatırlatan Kurtulmuş, bu toplantının ise Türk çağdaşlaşmasını farklı perspektiflerle ele almayı amaçladığını aktardı.
Yakın vakitte Türkiye’de İslamcılık kanısını mevzu alan yeni bir memleketler arası sempozyum daha düzenleneceğini açıklayan Kurtulmuş, şunları söyledi:
“Modernleşme tartışmaları artık disiplinler ortası bir çalışma alanına dönüştü. Türkiye’de bu bahiste ağır akademik çalışmalar yürütülüyor. 20. yüzyılın başında dünyayı etkileyen iki büyük gelişme çağdaşlaşma tartışmalarını şekillendirdi. Bunlardan birincisi Batı’nın bilim ve teknoloji alanındaki büyük atılımı, ikincisi ise Osmanlı dahil Doğu imparatorluklarının çözülme süreci .
Batı dışındaki toplumlar çağdaşlaşmaya vakit zaman telaş ve çekinceyle yaklaşıyor. Türk çağdaşlaşması nasıl farklıysa, Japonya’nın Meiji onarımı, Rusya’nın dönüşümü ve Çin’in çağdaşlaşma öyküsü de birbirinden farklıdır. Fakat hepsi ortak bir soruya odaklanmıştır: ‘Bu gelişmeye karşı kendi karşılığımızı nasıl oluşturacağız?’”
“Modernleşme, çağdaşlaşma ve Batılılaşma birebir şey değildir”
Konuşmasında kavramların yanlışsız kullanılmasının kıymetine dikkat çeken Kurtulmuş, çağdaşlaşma, çağdaşlaşma ve Batılılaşmanın birbirine karıştırılmaması gerektiğini söyledi.
Batı’yı sadece taklit edilecek bir amaç olarak görmenin toplumları köklerinden uzaklaştıracağını söz eden Kurtulmuş, “Türkiye kendi tarihi birikimiyle yeni bir çıkış gerçekleştirebilecek ulusal deneyime sahip. Günümüzde modern değerler üzerine kurulu memleketler arası sistem önemli bir kriz yaşıyor. İnsan hakları, memleketler arası hukuk ve devletlerin hükümran eşitliği üzere temel kavramlar tekrar tartışılıyor. Mevcut global tertip artık günümüz sıkıntılarına tahlil üretemez hale geldi. Çağdaş kıymetler üzerine kurulan milletlerarası sistemin kurumları, kuralları ve hatta terminolojisi iflas etmiştir. Artık dünyadaki sıkıntıları eski kavramlarla açıklamak mümkün değil.” biçiminde konuştu.
“Demokrasi çağdaşlaşmanın en değerli alanlarından biridir”
Türk çağdaşlaşmasının en kıymetli başlıklarından birinin demokrasi olduğunu söz eden Kurtulmuş, Türkiye’nin demokrasi çabasının büyük bedellerle ilerlediğini söyledi.
Darbeler, siyasi müdahaleler ve antidemokratik uygulamalara karşın toplumun demokrasi istikametinde irade ortaya koyduğunu belirten Kurtulmuş, “Demokrasiyi gözümüzün parıltısı üzere koruyacağız.” dedi.
“Devlet geleneğimiz insan merkezlidir”
Türk devlet geleneğinin temelinde insanı merkeze alan bir anlayış bulunduğunu söyleyen Kurtulmuş, konuşmasını şu tabirlerle tamamladı:
“Bizim devlet anlayışımızın temelinde ‘İnsanı yaşat ki devlet yaşasın’ unsuru vardır. Devlet-i ebed süre anlayışıyla hareket ederiz. Tıpkı vakitte ‘Nizam-ı âlem’ kanısıyla sadece kendimiz için değil, bütün insanlığın huzuru için kelam söylemeyi misyon kabul ederiz.”
Kurtulmuş, sempozyumda ortaya konulacak fikirlerin akademik çalışmalara katkı sağlayacağına inandığını belirterek, tertipte emeği geçenlere teşekkür etti.
Prof. Dr. Deniz Ülke Kaynak: “Modernleşmenin ruhsal boyutu da konuşulmalı”
Üsküdar Üniversitesi Rektör Danışmanı, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Deniz Ülke Kaynak, yaptığı konuşmada, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş sürecinin sırf siyasi değil, tıpkı vakitte ruhsal ve toplumsal boyutlarıyla da ele alınması gerektiğini söyledi.
Tarih Bölümü Başkanı ile birlikte yürüttükleri psikotarih çalışmalarına değinen Kaynak, “Özellikle Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkılış sürecinin toplum üzerindeki tesirlerini inceledik. ‘Travmadan Zafere’ isimli kitapta da Osmanlı’nın yıkılış travması yerine İstiklal Harbi ve zafer anlatısı üzerine inşa edilen ulusal kimlik sürecini ele aldık. Türkiye Cumhuriyeti ulusal kimliği kuşkusuz bir zafer kimliği olarak inşa edilmiştir ve bu stratejik bir tercihtir.” formunda konuştu.
“Mustafa Kemal Atatürk geçiş sürecinin köprüsüdür”
Cumhuriyetin kurucu lideri Mustafa Kemal Atatürk’ün Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçişte değerli bir köprü rolü üstlendiğini söz eden Kaynak, “Kurucu takımların dönüşümü toplumun tamamında tıpkı süratte gerçekleşmediği için çağdaşlaşma sürecinin farklı boyutlarda kıymetlendirilmesi gerekiyor.” dedi.
Toplumların yaşadığı büyük kayıpların doğal olarak bir yas süreci doğurduğunu belirten Kaynak, kimi akademisyenlerin Türkiye’de yaşanan kimlik ve aidiyet tartışmalarını ‘tamamlanmamış yas süreci’ üzerinden değerlendirdiğini aktardı.
“Modernleşme yalnızca teknoloji yahut kıyafet değişimi değildir”
Modernleşmenin sadece Batı’yı taklit etmek manasına gelip gelmediğinin uzun yıllardır tartışıldığına değinen Kaynak, şu soruların ehemmiyetine dikkat çekti:
“Bir toplumun çağdaşlaşması sadece giysisi, kuşamı, teknolojisi ve eğitim sistemiyle mi ilgilidir; yoksa pahaları, zihniyeti ve kültürüyle birlikte ele alınması gereken bir dönüşüm müdür?”
Modernleşme ile çağdaşlaştırma kavramlarının da birbirinden ayrılması gerektiğini vurgulayan Kaynak, bu sürecin zirveden inme bir zorlamadan mı yoksa toplumsal gereksinimlerden mı doğduğunun tartışılması gerektiğini söz etti.
Gençlere seslenen Kaynak, “Geçmişinizi düzgün öğrenmeden güzel bir gelecek inşa edemezsiniz.” diyerek öğrencilerin tarihî ve düşünsel süreçleri anlamasının değerine vurgu yaptı.
Prof. Dr. Havva Kök Arslan: “Türk çağdaşlaşması dinamik bir deneyim alanıdır”
Üsküdar Üniversitesi Stratejik Araştırmalar Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Havva Kök Arslan ise konuşmasında, Türk çağdaşlaşmasının sırf tarihi değil, aktüel ve geleceğe dönük taraflarıyla de yine kıymetlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Türk çağdaşlaşması probleminin her kuşağın yine sorduğu temel sorulardan biri olduğunu tabir eden Arslan, “Sempozyum sadece akademik bir toplantı değil, birebir vakitte ortak tarihi hafızayı ve geleceğe dair sorumlulukları da kıymetlendirme yeri sunuyor. Türk çağdaşlaşması doğrusal bir ilerleme değil; sürekliliklerin, kırılmaların ve tekrar inşa süreçlerinin iç içe geçtiği dinamik bir deneyim alanıdır. Bu düşünsel yaklaşımları, birbirini dışlayan ideolojik kalıplar olarak görmüyor; tarih içinde dönüşen ve etkileşen fikir akımları olarak kıymetlendiriyoruz.”
“Modernleşme sadece kurumsal dönüşüm değildir”
Modernleşmenin sırf teknik ilerleme yahut kurumsal reformlardan ibaret olmadığını vurgulayan Arslan, şöyle konuştu:
“Türkiye’nin çağdaşlaşma tecrübesi eğitimden hukuka, iktisattan sanata kadar uzanan çok katmanlı bir dönüşüm süreci. Bu süreç birebir vakitte toplumun kendisini yine tanımladığı bir zihniyet ve kimlik dönüşümü. Türk çağdaşlaşması Batı’nın yükselişiyle paralel ilerliyor lakin kendi özgün tansiyonlarını ve arayışlarını da üretiyor.
Günümüzde çağdaşlaşma tartışmaları artık tek merkezli bir modele indirgenemez. Çağdaşlaşma sırf teknik ilerleme değil; gelenek ile çağdaşlık, lokal ile kozmik ortasında daima tekrar kurulan bir istikrar arayışı.”
“Asıl sorun değişirken kendimiz olarak kalabilmek”
Sempozyumun temel amacının Türkiye’nin çağdaşlaşma deneyimini global karşılaştırmalar ışığında yine pahalandırmak olduğunu belirten Arslan, farklı disiplinlerden akademisyenleri bir ortaya getirerek sırf akademik değil, toplumsal bir tartışma tabanı oluşturmayı amaçladıklarını söyledi.
Arslan, “Mesele sadece nasıl modernleşeceğimiz değil, değişirken kendimiz olarak nasıl kalabileceğimiz sıkıntısıdır.” tabirlerini kullandı.
“Üç yıllık düşünsel programın ikinci ayağını oluşturuyor”
Geçtiğimiz yıl düzenlenen birinci sempozyumda Cedidcilik hareketi ile Türkçülük ve Türkleşme sıkıntılarının ele alındığını hatırlatan Arslan, bu yılki toplantının merkezinde “muasırlaşmak”, yani çağdaşlaşma konusunun yer aldığını söz etti.
Önümüzdeki yıl düzenlenecek üçüncü sempozyumda ise “İslamlaşmak” başlığı altında din, toplum ve siyaset bağlarının tartışılacağını açıkladı.
Dünyaca tanınan sosyolog Nilüfer Göle, SOAS University of London Onursal Profesörü William Hale üzere alanında uzman isimler; Türkiye’den ve dünyadan çok sayıda akademisyen, araştırmacı ve düşünürün iştirakiyle gerçekleştirilen sempozyumda çağdaşlaşma tecrübeleri global karşılaştırmalar ışığında tartışıldı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
