Nefes darlığı şikayeti ülkemizde giderek yaygınlaşıyor. Türkiye’de 40 yaş üzerindeki her 5 bireyden birinde görülen KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı), kalıcı nefes darlığının en yaygın sebebini oluşturuyor. KOAH’ın yol açtığı nefes darlığı sebebiyle fizikî hareketlerden kaçınmak ise vakitle kasların güçsüzleşmesine ve en kolay günlük işlerin bile daha zor yapılmasına neden olabiliyor.
Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Lütfiye Kılıç, kronik akciğer hastalarının hakikat antrenman ve nefes teknikleriyle günlük hayatlarını daha rahat sürdürebileceklerini belirterek “Pulmoner rehabilitasyon; hastaların daha rahat nefes almalarını, hareket kapasitelerini artırmalarını ve hastalıklarını daha uygun yönetmelerini sağlayan kapsamlı bir programdır. Hastaneye ve acil servise başvurma muhtaçlığını dahi azaltabilir” diyor.
Doç. Dr. Lütfiye Kılıç, pulmoner rehabilitasyonun kimlere uygulanabildiğini ve hastalara sağladığı değerli yararları anlattı; kıymetli ihtarlar ve tekliflerde bulundu.
Nefes darlığı yaşayanların sayısı artıyor
Türkiye’de nefes darlığından yakınanların sayısı son yıllarda besbelli formda artıyor. Bu artışta, toplumda tütün eserleri kullanım oranının yüzde 34,8’e ulaşmasının yanı sıra hava kirliliği ve global ısınmaya bağlı sıcak hava dalgaları tesirli oluyor. Nüfusun yaşlanması, hareketsiz hayat ve obezitenin yaygınlaşması da kronik nefes darlığı yaşayan hasta sayısının her geçen yıl büyümesine yol açıyor.
Kalıcı nefes darlığının en yaygın sebebini oluşturan KOAH’ın Türkiye’de 40 yaş üzerindeki her 5 şahıstan birinde görüldüğünü belirten Göğüs Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Lütfiye Kılıç, “Covid üzere ağır geçirilen teneffüs yolu enfeksiyonlarının akciğerlerde bıraktığı hasarlar da nefes darlığını tetikleyebiliyor. Münasebetiyle günümüzde hem çevresel etkenler hem de ömür alışkanlıkları sebebiyle daha fazla kişi bu sıkıntıyla karşı karşıya kalıyor” diyor.
Her nefes darlığı akciğerlerden kaynaklanmıyor
Nefes darlığının esas sebeplerini KOAH ve astım üzere kronik teneffüs yolu hastalıkları oluşturuyor. Lakin toplumdaki yaygın inanışın tersine bu şikayet sırf akciğer hastalıklarından kaynaklanmıyor. Akciğerlerin akabinde nefes darlığına en sık kalp ve damar hastalıkları yol açıyor.
Kansızlık, mide ve bağırsaklarda aşırı gaz birikimine sebep olan problemler, kronik gerilim ve panik atak üzere ruhsal etkenler de nefes almakta zahmete sebep olabiliyor. Diyabet ve tiroit hastalıkları ise teneffüs kaslarının gücünü etkileyerek nefes darlığına taban hazırlayabiliyor. Bu sebeple nefes darlığının sebebinin belirlenmesi ve tedavinin buna nazaran planlanması ehemmiyet taşıyor.
Tütün eserlerinin kullanılması, nefes darlığı açısından en ziyanlı ömür alışkanlıklarının başında geliyor. Obezite ve hareketsiz ömür da hem teneffüs kaslarını hem de kişinin hareket kapasitesini olumsuz etkileyerek şikayetlerin artmasına sebep olabiliyor.
Hastaya özel kapsamlı bir program uygulanıyor
Pulmoner rehabilitasyon; uzun vadeli akciğer hastalığı bulunan bireylerin daha rahat nefes almalarını ve günlük hayatlarını kolaylaştırmayı amaçlayan kapsamlı bir program olarak uygulanıyor. Doktor kontrolünde yürütülen programda idmanlar ve hakikat nefes alma teknikleri bir araya getiriliyor. Hastaya kronik akciğer hastalığını daha yeterli yönetebilmesi için eğitim verilirken, muhtaçlığa nazaran beslenme ve ruhsal dayanak de sağlanıyor.
Hastaların program sayesinde nefes darlığı yaşamadan nasıl antrenman yapabileceklerini öğrendiklerini belirten Doç. Dr. Lütfiye Kılıç, “Pulmoner rehabilitasyonda hastalar kronik akciğer hastalıklarıyla ilgili bilmeleri gerekenleri öğreniyor. Programda kazanılan bilgi ve marifetler, kişinin kendisini daha düzgün hissetmesine ve hastalığını daha tesirli yönetmesine yardımcı oluyor. Akciğerlerin ve kasların çalıştırılması, hastanın daha faal olmasını ve sevdikleriyle keyif aldığı etkinliklere tekrar katılabilmesini sağlıyor” diye konuşuyor.
Her yaştaki teneffüs hastasına uygulanabiliyor
Pulmoner rehabilitasyon, nefes darlığı sebebiyle günlük hayatı kısıtlanan her yaştaki teneffüs hastasına uygulanabiliyor. Günlük işlerini yapmakta zorlanan, hayat kalitesi azalan yahut idman kapasitesi kısıtlanan hastalar programdan yararlanabiliyor.
Program, rehabilitasyon ünitesinin imkanlarına ve hastanın gereksinimlerine nazaran hastanede yatarak, ayaktan yahut meskende uygulanabiliyor. KOAH başta olmak üzere astım, bronşektazi, interstisyel akciğer hastalıkları, kistik fibrozis, göğüs duvarı hastalıkları ve nöromüsküler hastalıklarda pulmoner rehabilitasyondan yararlanılabiliyor. Ayrıyeten obeziteyle bağlantılı akciğer hastalıklarında, akciğer nakli öncesinde ve sonrasında, nefes alabilmek için ventilatör takviyesine muhtaçlık duyan hastalarda da program uygulanabiliyor.
Günlük işleri yapma gücünü artırıyor
Kronik teneffüs hastalığı bulunan şahıslar, nefeslerinin daralacağı tasasıyla hareket etmekten ve antrenman yapmaktan kaçınabiliyor. Fakat hareketsizlik vakitle kasların daha da güçsüzleşmesine ve kişinin çok daha az eforla nefes darlığı yaşamasına sebep oluyor. Pulmoner rehabilitasyonda hastanın durumuna uygun ölçü ve çeşitte antrenman planlanarak bu döngünün kırılması amaçlanıyor.
Doğru antrenmanlar kalp ve kas gücünü artırırken, güç düzeyinin yükselmesine ve oksijenin daha verimli kullanılmasına yardımcı oluyor. Böylelikle hastalar yürümek, merdiven çıkmak ve mesken işlerini yapmak üzere günlük aktivitelerini daha rahat gerçekleştirebiliyor.
Hastane müracaatlarını azaltabiliyor
Pulmoner rehabilitasyonun, hastanın sırf hareket kapasitesini geliştirmekle kalmadığını, nefes darlığı hissinin ve buna eşlik eden mevt dehşetinin azalmasına da katkı sağlayabildiğini belirten Doç. Dr. Lütfiye Kılıç şöyle konuşuyor: “Program, hastalık ataklarının sıklığını azaltarak hastaneye yatış oranlarını düşürür. Teneffüs yoluyla alınan ilaçların daha gerçek teknikle ve tesirli kullanılmasını sağlar. Kişinin kendine olan inancını ve hayat kalitesini yükseltir.”
KOAH üzere kronik akciğer hastalığı bulunan şahısların nefes darlığı sebebiyle hareketten büsbütün uzaklaşmamaları gerektiğini vurgulayan Doç. Dr. Lütfiye Kılıç, “Doğru ölçüde ve hastaya uygun tıpta idmanın çok kıymetli yararları vardır. Pulmoner rehabilitasyon programına katılmak, birçok hasta için sözün hem gerçek hem de mecazi manasıyla hayat kurtarıcı olabilir” diyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
