Üsküdar Üniversitesi Adli Kimya ve Adli Toksikoloji Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Soner Kızıl, YÖK Bağımlılıkla Mücadele Eylem Planı kapsamında verdiği Bağımlılıkla Mücadele Konferansında, bağımlılık yapan maddeler, değişen kullanım biçimleri, toplumsal etrafın tesiri ve korunma yollarını ele aldı.
Bağımlılık ne?
Bağımlılığın, kişinin hayatını olumsuz etkilemesine karşın sürdürebildiği bir kullanım ya da davranış örüntüsü olduğuna dikkat çeken Doç. Dr. Soner Kızıl, “Bağımlılık; bir objeye, şahsa ya da bir varlığa duyulan önlenemez istek yahut bir öteki iradenin tesiri altına girme durumudur. Bir kişinin bir şeye aşırı bağlanması ve bu durumdan ziyan görmesine karşın kelam konusu madde yahut davranışı terk edememesi olarak söylenebilir kısaca.” dedi.
Bağımlılığın farklı tipleri bulunduğunu belirten Doç. Dr. Kızıl, madde bağımlılığının yanı sıra tütün, alkol, teknoloji ve kumar bağımlılıklarının da ele alınması gerektiğini kaydetti.
Elektronik sigarada “Bir defa deneyeyim” yaklaşımına dikkat!
Tütün ve sigara kullanımının önemli problemlere yol açtığını belirten Doç. Dr. Soner Kızıl, değişen tüketim alışkanlıklarıyla birlikte elektronik sigaraların da yaygınlaştığına dikkat çekti. Bu eserlerin “daha sağlıklı” yahut “daha az zararlı” sözleriyle pazarlanmasının riskleri göz ardı ettirebildiğini tabir eden Doç. Dr. Kızıl, “Elektronik sigaralarda şöyle bir davranış görebiliyoruz: Bir bireyde aygıt bulunuyor, arkadaşına veriyor ya da arkadaşı ‘Ben de deneyebilir miyim?’ diye soruyor. Fakat bu eserlerin içeriğinde farklı kimyasallar, kimi durumlarda yasa dışı yollarla eklenmiş uyuşturucu maddeler bulunabiliyor. Kişi, neye maruz kaldığını bilmeden, ‘Sadece bir arkadaşımdan aldım, alt tarafı sigara, ne kadar ziyanlı olabilir ki?’ diye düşünerek tüketebiliyor.” diye konuştu.
Doç. Dr. Kızıl, kullanım biçiminin yahut eserin görünümünün değişmesinin riskleri ortadan kaldırmadığını vurgulayarak, bilhassa içeriği ve kaynağı bilinmeyen eserlere karşı dikkatli olunması gerektiğini belirtti.
‘Bir seferden bir şey olmaz’ kanısına dikkat edin
Madde kullanımında kıymetli tehlikelerden birinin, kişinin karşılaştığı eserin gerçek içeriğini bilmemesi olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Kızıl, ürünün ismi ya da diğerlerinin verdiği teminatların içeriği konusunda sağlam bir ölçüt oluşturmadığını söyledi.
Özellikle arkadaş ortamında sunulan maddelere karşı dikkatli olunması gerektiğini belirten Doç. Dr. Kızıl, “‘Bir defadan bir şey olmaz’ fikrine dikkat edin. ‘Bir defa’, ‘İstediğim vakit bırakırım’, ‘Zaten ben rastgele bir şeye bağımlı değilim, kâfi ki bırakmak isteyeyim’ stili kanılar hiçbir formda işlemez.” ikazında bulundu.
Türkiye’nin pozisyonu bağımlılıkla uğraşta sorumluluğu artırıyor
Türkiye’nin uyuşturucu kaçakçılığı rotaları üzerindeki pozisyonuna dikkat çeken Doç. Dr. Soner Kızıl, “Türkiye, uyuşturucu taşınmasında merkezi pozisyonda bulunan bir ülke. Bu da bağımlılığın önlenmesi açısından ne kadar kıymetli çalışmalar yapmamız gerektiğini ve sorumluluğumuzun büyüklüğünü gösteriyor. Türkiye, metamfetamin ve captagon yakalamalarının yüksek olduğu ülkeler arasında yer alıyor.” dedi.
Maddeyle kolaylaştırılmış cürümlere karşı farkındalık önemli
Eğlence ortamlarında bireylerin bilgisi dışında içeceklerine madde eklenebildiğini belirten Kızıl, alkol yahut uyuşturucu maddelerin kişinin cinsel aktiviteye şuurlu biçimde istek verme yetisini etkileyebildiğini söyledi. Bu durumun maddeyle kolaylaştırılmış cinsel hücumlarda olduğunu tabir eden Doç. Dr. Kızıl, şöyle konuştu:
“Bir cümbüş ortamında, kişi başını çevirdiği anda içeceğine madde eklenebiliyor yahut kendisine bir içecek ikram edilebiliyor. Bunu yapan kişi her vakit bir yabancı olmayabiliyor; ne yazık ki kişinin yakın etrafından biri de olabiliyor. Burada sadece kişisel farkındalık açısından değil, bir bilim insanı olarak da düşünmemiz gerekiyor: Bu kabahatleri nasıl önleyebiliriz?”
Başvurunun gecikmesi maddelerin tespitini zorlaştırabiliyor
Madde tesiri altında cinsel akına maruz kalan bireylerin dehşet, utanç yahut yaşadıklarından emin olamama sebebiyle yardım istemekte zorlanabildiğini lisana getiren Doç. Dr. Kızıl, gecikmenin toksikolojik incelemeleri güçleştirebildiğine dikkat çekerek, “Kişiler birinci başta utanıyor, çekiniyor, söyleyemiyor, korkuyor ya da emin olamıyor. Hamasetini toplaması için üç-dört gün geçebiliyor. Bu mühlet geçtiğinde maddenin yahut metabolitlerinin bedende, kanda ve öbür biyolojik örneklerde tespit edilmesi zorlaşabiliyor. Bu sebeple süratli hareket edilmesi ve kişinin etrafındakilerin de bu hususta şuurlu olması değer taşıyor.” dedi.
Kolay ulaşılması, alkolün risklerini ortadan kaldırmıyor
Alkolün kolay temin edilebilmesinin zararsız olduğu algısını oluşturmaması gerektiğini vurgulayan Doç. Dr. Kızıl, “Alkol, kolaylıkla temin edilebildiği için sorun yokmuş üzere görülebiliyor fakat önemli tehlikeleri bulunuyor. Alkol tüketiminin düşmesi de insanların artık bağımlılık yapan maddeler kullanmadığı manasına gelmeyebilir. Farklı eğilimler ortaya çıkabilir; daha kısa müddette tesir gösteren öbür maddelere yönelim olabilir.” sözlerini kullandı.
“Önceden bir ‘hayır’ planımız olmalı”
Bağımlılıkla uğraşta bireyin karşılaşabileceği tekliflere nasıl cevap vereceğini evvelden düşünmesinin değerine işaret eden Doç. Dr. Kızıl, “Önceden bir ‘hayır’ planımız olmalı. Kısa ve kararlı bir halde ‘Hayır, kullanmıyorum.’ Ve kullanılan bir ortamsa gerektiğinde ortamı terk edebilmeli. Kullanmak zorunda değil, o denli bir talebi yok, kullanmıyor, diyebilmeli.” diye konuştu.
Madde kullanımı açısından risk taşıyan ortamlardan uzak durulması gerektiğini de lisana getiren Doç. Dr. Kızıl, “Uyuşturucuyu bulabileceğimiz ortamlardan uzak durmamız lazım. Şayet o kuşkulu bir ortamsa, karşılaşabileceğiniz bir ortamsa rastgele bir halde maruz kalmasanız bile orada bulunmamalısınız.” dedi.
Arkadaş etrafı kullanım baskısını artırabiliyor
Arkadaş seçimlerinin öğrencilerin gelecekleri üzerinde de tesirli olabileceğini belirten Kızıl, “Arkadaş etrafı burada alışılmış en değerlilerinden bir tanesi. Daima madde kullanımının olduğu toplumsal ortamlar kullanma baskısını artırabilmektedir. O yüzden seçtiğiniz arkadaş ortamı tüm hayatınızı belirleyecektir, mesleğinizi belirleyecektir. Çevresel ortamda bulunduğunuz, maruz kaldığınız her şey sizi etkileyecektir. Bu yeterli yönden bakarsanız tesirli, verimli bir şeyse sizi alışılmış ki olumlu manada etkileyecektir.” halinde konuştu.
Sınav başarısı için bilinçsiz ilaç kullanmayın!
Öğrencilerin imtihan periyotlarında yoğun bir akademik baskı hissedebileceğine değinen Doç. Dr. Kızıl, daha yeterli odaklanmak yahut başarıyı artırmak emeliyle diğerlerinin önerdiği ilaçlara yönelmenin risklerine dikkat çekti.
Bir ilacın eczanede satılıyor olmasının herkes tarafından kullanılabileceği manasına gelmediğini vurgulayan Doç. Dr. Kızıl, “Çok yoğun bir ders baskısı hissedebilirsiniz, çok farklı durumlar üst üste gelebilir lakin imtihan yahut akademik başarıyı artırmak emeliyle çeşitli maddeler kullanmak, daha odaklı çalışmak emeliyle ‘Şöyle bir ilaç varmış, aslında eczanede satılıyor, çok iyi’ diye düşünüp diğerlerinden kimyasallar almayınız. Reçeteli olarak satılan ilaçlar şahsa özeldir. Hekimin teşhisiyle birlikte belirlenir. Eczanede olması, bir yerde rahatlıkla temin ediliyor olması onun uygun olduğu manasına gelmez. Zira o ilaç bireye özeldir.” dedi.
“Bugün verdiğiniz karar tüm hayatınızı etkileyecek”
Konuşmasının sonunda öğrencilere üniversite hayatının başlangıcında yaptıkları seçimlerin değerini hatırlatan Doç. Dr. Kızıl, sözlerini şöyle tamamladı:
“Unutmayın; bugün, şu anda verdiğiniz, birinci sınıfta, ikinci sınıfta verdiğiniz karar sizin tüm mesleğinizi etkileyecek, tüm hayatınızı etkileyecektir. Bu nedenle de şu an attığınız en ufak adım, temelinizi güçlü olarak oluşturmanıza katkı sağlayacaktır.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
