Osmangazi Belediyesi, Bursa’nın fethinin 700. yılı aktiflikleri kapsamında düzenlediği “Geçmiş ve Gelecek Bağlamında Bursa’da Deprem” paneliyle kentin sarsıntı geçmişini, jeolojik mirasını ve geleceğe yönelik sarsıntı risklerini gündeme taşıdı. Alanında uzman akademisyenlerin iştirakiyle gerçekleştirilen panelde, Bursa’nın zelzele tehlikesine karşı hazırlıklı olmasının ve toplumsal farkındalığın artırılmasının önemine dikkat çekildi.
Osmangazi Belediyesi mesken sahipliğinde, Jeoloji Mühendisleri Odası Güney Marmara Şubesi ve Jeolojik Mirası Koruma Derneği’nin katkılarıyla Panorama 1326 Fetih Müzesi’nde düzenlenen panelde, Bursa’nın tarih boyunca yaşadığı zelzeleler, kentin jeolojik özellikleri ve zelzele riskine karşı alınması gereken tedbirler ele alındı. Akademik bilgi ve tarihî bilgilerin ışığında gerçekleştirilen panel, Bursa’nın geçmişinden çıkarılacak derslerin geleceğin kent planlamasına ve afet hazırlıklarına nasıl katkı sağlayabileceğine ait kıymetli değerlendirmelere sahne oldu.
Jeolojik Mirası Koruma Derneği Üyesi Prof. Dr. Hükmü Orhan’ın moderatörlüğünü üstlendiği panelde, UNESCO Bursa Alan Başkanı Prof. Dr. Neslihan Dostoğlu, “Deprem, Mimarlık ve Bursa: Tarihî Bir Perspektif” başlıklı sunumuyla zelzele olgusunu mimarlık ve Bursa’nın tarihsel gelişimi çerçevesinde değerlendirdi.
Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi emekli öğretim üyesi Prof. Dr. Nizamettin Kazancı, “İnsan Yerleşimleri, Doğal Kaynaklar ve Jeolojik Miras” başlıklı sunumunda insan yerleşimleri ile doğal etraf arasındaki münasebete ve jeolojik mirasın önemine değindi.
Ankara Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gürol Seyitoğlu, “Deprem Tehlikesi Açısından Havza Biçen Faylar Arasında Bir Karşılaştırma” başlıklı sunumunda fay sistemlerini zelzele tehlikesi açısından ele alırken, Dr. Öğretim Üyesi İbrahim Karahancı ise “Gökmenzade’nin İşaretnüması’nda 1855 Depremi” başlıklı konuşmasında Bursa’nın zelzele tarihine ışık tutan tarihî kaynakları kıymetlendirdi.
Uzman akademisyenler, sunumlarında Bursa’nın jeolojik yapısı, tarihî zelzeleleri ve zelzele tehlikesi hakkında bilgi paylaşarak Bursalıların sarsıntı konusunda bilinçlenmesine katkıda bulundu.
Panel kapsamında konuşmalar öncesinde gösterilen animasyon sinemada, 1855 yılında Bursa’da meydana gelen sarsıntının kentte yol açtığı yıkım gözler önüne serildi. Tarihî sarsıntının tesirlerini görsel bir anlatımla aktaran sinema, Bursa’nın zelzele geçmişini tekrar hatırlatırken afetlere karşı hazırlıklı olmanın değerini de ortaya koydu.
Bursa’nın fethinin 700. yılı aktiflikleri kapsamında gerçekleştirilen panel, kentin tarihî ve jeolojik birikimini zelzele gerçeğiyle birlikte ele alarak geçmiş tecrübelerin geleceğe aktarılmasına, sarsıntı şuurunun güçlendirilmesine ve Bursa’nın afetlere karşı daha hazırlıklı bir kent olması yönündeki ortak değerlendirmelere katkı sağladı.
Tarih Jeoloji Mühendisleri İçin Çok Önemli
Çok kıymetli bir gün için bir arada olduklarını tabir eden Jeoloji Mühendisleri Odası Güney Marmara Şube Başkanı Mehmet Yıldız, “Bursa’nın kalbi olan Osmangazi’deyiz. Osmangazi Belediyesi, fethin 700’üncü yılına özel bir çalışma yürütüyor. Bir protokol dâhilinde odamızla birlikte, Bursa’nın fethinin 700’üncü yılında ‘Bursa Depremi Konuşuyor’ panelini düzenliyoruz. Tarih, jeoloji mühendisleri için çok kıymetli. Bunu bir örnekle açıklamak isterim. 1900’lü yıllardan öncesi tarihî periyot olarak geçmekte, 1900 yılından sonrası ise aletsel periyot olarak kabul edilmektedir. Bilhassa hususa sarsıntı penceresinden baktığımızda bu şu manaya geliyor: 1900’lü yıllardan sonra nerede bir sarsıntı oluyorsa zelzelenin büyüklüğünü, derinliğini ve tesir alanını net bir formda data olarak işleyebiliyoruz. 1900 yılından evvel aletsel ölçümler mümkün olmadığı için tarihî kayıtlara bakıyoruz. Tarihte neler yaşandığını ortaya koyan yazıtlar, o periyoda ait tarihçilerin araştırmaları ve öteki detaylar bizler için çok kıymetlidir. Bu panelin düzenlenmesinde emeği geçen başta Osmangazi Belediye Başkanı Erkan Aydın’a, AR-GE Müdürü Serkan Cebeci’ye, emeği geçen tüm takıma ve değerli hocalarımıza teşekkür ederim.” halinde konuştu.
Bu Panel Önem Verdiğimiz Projelerden Biri
Düzenlenen panelin konusunun Bursa’da sarsıntı olduğunu belirten Osmangazi Belediye Başkan Yardımcısı İbrahim Emre Tonaroğlu, “2026 yılını Bursa’da kıymetli bir yıl olarak başlattık. Bursa’nın fethinin 700’üncü yılı kapsamında bir seneye yayılan kutlama programı hazırladık. Bu kutlamaların yalnızca cümbüş, yürüyüş ve şenlik etkinliklerinden ibaret olmaması; bilimi ve aklı da işin içine katarak Bursa ve Osmangazi’ye katkı sağlayacak, geleceğe bir miras bırakabilecek etkinlikler düzenlemek için çaba ettik. Bu panel de değer verdiğimiz projelerden biri. Başkanımız Erkan Aydın’ın misyona geldiği günden itibaren lisana getirdiği bir mevzu var: ‘Bilim ve akıl bizim önceliğimiz olacak.’ Bu kapsamda birçok proje yürütüyoruz. Bu panel de paha verdiğimiz projelerden biri. Emeği geçen herkese teşekkür ediyorum.” sözlerini kullandı.
Bursa’nın jeolojik Mirasının Neler Olduğu Biliniyor
Jeolojik Mirası Koruma Derneği olarak bu tertibin bir parçası olduklarını aktaran Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi emekli öğretim üyesi Prof. Dr. Nizamettin Kazancı, “Jeolojik miras, doğal mirasın bir modülüdür. Jeolojik geçmişin dokümanlarını barındıran; fosil, kayaç, mineral ve yer formları üzere doğal varlıklardan oluşur. Bunlar lakin uzmanlar tarafından tespit edilebilir. Bursa, büyük bir potansiyele sahip. Bursa’nın jeolojik mirasının neler olduğu ana sınırlarıyla biliniyor ve bunlar yayımlandı. Bunlardan değerli sonuçlar çıkarmak ise karar vericilere ve Bursalılara kalmış belediyelerin bu çeşit çalışmalara öncülük etmesi çok sık görülen bir durum değil. Bu bakımdan Osmangazi Belediyesi’ni tebrik ediyorum. Jeolojik Mirası Koruma Derneği olarak bu tertibin bir kesimiyiz. Bu sebeple, büyük bir istek ve memnuniyetle yürütülen bu çalışmalara katılıyoruz. Umarız belediyemiz, Bursa’nın varlıklı jeolojik mirasını kıymetlendirme fırsatı bulur.” diye konuştu.
Kestel Yenişehir Arası 1855 Depreminde Kırılmamış Gözüküyor
Bursa’da 7 büyüklüğünde sarsıntı üretme potansiyeline sahip bir fay sistemi bulunduğunu belirten Ankara Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gürol Seyitoğlu, “Türkiye Diri Fay Haritası’nda Bursa ve etrafındaki faylar, 1855 yılında gerçekleşen sarsıntılara sebep olan faylar kadar uzun değil. Bizim tespit ettiğimiz fay, tüm Bursa Ovası’nı uzunluktan boya geçen bir fay. Bu fayın uzunluğu yaklaşık 94 kilometreyi buluyor. 1855 yılında bu fayın yaklaşık yarısının kırıldığı, tarihî kayıtlardaki hasarların incelenmesiyle ortaya konuluyor. Bu rapor ve çalışmalarda, Susurluk’tan Kestel’e kadar uzanan bir sistemin kırılmış olması gerektiği belirtiliyor. Zira 1855 yılında iki zelzele meydana gelmiş. Bize nazaran Kestel’den Yenişehir Ovası’nın iç kısımlarına uzanan kısım ise 1855 yılında kırılmamış görünüyor. Bu noktada kimi hesaplamalar yapmaya başlıyorsunuz. Fayların yılda kaç milimetre yer değiştirdiği kıymetli; zira bu datalarla fay üzerinde biriken gerilmeyi hesaplıyorsunuz. Buna nazaran, 7 büyüklüğünde zelzele üretme potansiyeline sahip bir fay sistemimiz var. Üstelik bu fay, ovanın bir ucundan başka ucuna kadar uzanıyor. Türkiye’nin farklı bölgelerinde de ovaları uzunluktan boya geçen faylar bulunuyor. Lakin bunların varlığı ekseriyetle zelzele sonrasında ortaya konulmuş. Makul bir büyüklüğe ulaşan zelzeleler, yüzeyde kırılmalara sebep olabiliyor ve fayın izi zelzeleden sonra belirginleşebiliyor. Bursa’nın avantajı ise zelzele gerçekleşmeden evvel fayın ovanın içinde bulunduğunu biliyor olmamız. Bu bilgi doğrultusunda gerekli tedbirlerin alınması gerekiyor.” tabirlerini kullandı.
Bursa Birinci Derece Deprem Kuşağında
Depremin son derece değerli bir mevzu olduğunu söz eden UNESCO Bursa Alan Başkanı Prof. Dr. Neslihan Dostoğlu, “Osmangazi Belediyesi, TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Güney Marmara Şubesi ve Jeolojik Mirası Koruma Derneği’nin ortaklaşa düzenlediği panele katılarak bir sunum gerçekleştirdim. Bu vesileyle Bursa’yla ilgili pek çok mevzuyu daha detaylı inceleme ve bu alanda çalışmalar yapma fırsatı buldum. Deprem çok kıymetli bir mevzu. Bu mevzunun disiplinler arası bir yaklaşımla ele alınması sebebiyle tertibi düzenleyen belediyemize ve meslek odamıza çok teşekkür ediyorum. Ülkemizin her yeri birinci, ikinci ve üçüncü derece sarsıntı bölgelerinde yer alıyor. Bursa da birinci derece sarsıntı bölgesinde bulunuyor. Fay sınırlarını değiştirme üzere bir lüksümüz olmadığı için zelzelelere hazırlıklı olmamız gerekiyor. Münasebetiyle en az can ve mal kaybıyla insanlarımızı ve binalarımızı korumak ismine neler yapılabileceğini, tarihteki örnekleri de ele alarak bu panelde kıymetlendirme fırsatı bulduk.” formunda konuştu.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
