Karaciğer hastalıkları dünya genelinde en sık görülen sıhhat meseleleri ortasında yer almaya devam ediyor. Dünya Sıhhat Örgütü’nün bilgilerine nazaran, bilhassa siroz ve kronik karaciğer hastalıkları her yıl yaklaşık 2 milyon kişinin vefatına neden olurken, global vefat sebepleri ortasında birinci 10’da yer alıyor. Bedenimizin adeta bir kimya laboratuvarı olan karaciğer; yaşamsal kıymete sahip unsurların üretimi, besinlerin güce dönüştürülmesi ve toksinlerin bedenden temizlenmesi üzere son derece kıymetli görevler üstleniyor. Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Hakan Yıldız, bu nedenle karaciğerin meselesiz çalışmasının sağlıklı bir hayat için kritik değere sahip olduğuna dikkat çekerek, “Ancak kimi etkenler karaciğerde hücre vefatına yol açabilmektedir. Üstelik karaciğerde oluşan hasar uzun yıllar belirti vermeden sessizce ilerleyebilmekte ve uzun vadede iltihaplanma, fibrozis ile karaciğer nakli gerektirebilen siroza neden olabilmektedir. Karaciğer sıhhatini korumak için alınması gereken en değerli tedbir ise sağlıklı bir kiloda olmaktır” diyor. Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Hakan Yıldız, karaciğerde en sık hasar oluşturan 6 etkeni anlattı; kıymetli teklifler ve ikazlarda bulundu!
Hepatit B
Hepatit B, dünya genelinde en sık görülen viral hepatit olarak karşımıza çıkıyor. Çoğunlukla anneden bebeğe bulaşarak karaciğerde kronik inflamasyona, yani kronik karaciğer hastalığına yol açabiliyor. Bu inflamasyon yıllar içinde karaciğer hücrelerinin vefatıyla ve bunun sonucunda siroz ve/veya karaciğer kanseriyle sonuçlanabiliyor.
Nasıl tedbir almalı? Hepatit B aşısı çoğunlukla bizi ömür boyunca bu enfeksiyondan koruyor.
Obezite
Dünya genelinde en sık görülen karaciğer hastalığının “karaciğer yağlanması” olduğu belirtiliyor. Çağımızın değerli sıhhat meselelerinden biri olan obezite, karaciğerde bilhassa “metabolik disfonksiyonla alakalı yağlı karaciğer” olarak isimlendirilen hastalığa yol açabiliyor. Karaciğerde yağlanma uzun vadede önemli hasarlar oluşturabiliyor ve karaciğer nakli gerektiren hastalarda en sık görülen nedeni oluşturuyor. Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Hakan Yıldız, son yıllarda obezite ve sıhhatsiz beslenme sebebiyle karaciğer yağlanmasının giderek arttığını vurgulayarak, “Araştırmalar, obezite sorunu yaşayan bireylerin yaklaşık yüzde 80’inde karaciğerde yağ birikimi olduğunu göstermektedir” bilgisini veriyor.
Nasıl tedbir almalı? Sağlıklı beslenmek, günde 30 dakika hafif tempolu yürüyüş yapmak, ülkü kiloya ulaşmak yahut mevcut kilonun yüzde 8-10’unu vermek, günde 2-3 fincan filtre kahve tüketmek, karaciğer yağlanmasının hafiflemesine dayanak oluyor.
İlaçlar ve bitkisel ürünler
Zararsız üzere görünen kimi ağrı kesiciler ve bitkisel eserler, bilinçsizce kullanıldığında karaciğerde ani iltihaplanma başlatabiliyor ve toksik hepatite neden olabiliyor. Bunun sonucunda halsizlik, sarılık ve ilerleyen periyotta karaciğer yetmezliği tablosu gelişebiliyor.
Nasıl tedbir almalı? İlaçları ve bitkisel eserleri ‘masum’ görmemek; doktor önerisi olmadan hiçbir eseri kullanmamak, toksik hepatiti önlemenin en kolay yolunu oluşturuyor.
Aşırı alkol tüketimi
Alkol, karaciğerde parçalanırken ortaya çıkan toksik orta eserlerle hücreleri yıpratıyor. Bunun sonucunda vakitle yağlanma, iltihaplanma ve nihayetinde siroza uzanan sessiz bir hasar süreci başlıyor.
Nasıl tedbir almalı? Alkolü inançlı hudutların altında ve seyrek tüketmek (haftada 2-3 kadehi geçmemek) karaciğer sıhhatimiz için çok kıymetli.
Genetik hastalıklar
Bazı karaciğer hastalıkları genetik nedenlerle ortaya çıkıyor. Genler olağanda karaciğer hücrelerinde vazife yapan enzimlerin, reseptörlerin (alıcıların) ve taşıyıcı proteinlerin üretimini sağlıyor. Bu genlerde bir bozukluk olduğunda karaciğer kimi misyonlarını tam olarak yerine getiremiyor. Örneğin, safra üretimi ve kullanımı bozulabiliyor yahut bakır ile demir üzere minerallerin istikrarı etkilenebiliyor. Ayrıca, kimi ziyanlı hususların bedenden atılması zorlaşabiliyor.
Nasıl tedbir almalı? Bu çeşit hastalıklar erken periyotta fark edildiğinde birçok vakit ilaç tedavisiyle denetim altına alınabiliyor. Erken teşhis için sistemli sıhhat denetimleri ve gerekli laboratuvar testlerinin yapılması büyük kıymet taşıyor.
Otoimmün hastalıklar
Karaciğer otoimmün hastalıkları (otoimmün hepatit, primer biliyer kolanjit gibi) çoğunlukla genetik yatkınlığı olan şahıslarda; enfeksiyonlar, ilaçlar ve karaciğerde inflamasyonun tetiklenmesi sonucu oluşuyor.
Nasıl tedbir almalı? Erken periyotta teşhis konulduğunda otoimmün hastalıkların tedavi edilebildiğini belirten Prof. Dr. Hakan Yıldız, aile bireylerinde otoimmün karaciğer hastalığı bulunan bireylerin sistemli olarak takip edilmeleri gerektiğine vurgu yapıyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
