Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlgiler ve Tanıtım Kısım Lideri Doç. Dr. Özge Uğurlu, yapay zekâ ile kurulan bağlantının bireylerin toplumsal maharetleri, empati kapasitesi ve dikkat süreçleri üzerindeki tesirlerine ait dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.
İletişimde denetim artıyor, sabır ve müzakere zayıflayabiliyor
Doç. Dr. Özge Uğurlu, yapay zekâ ile kurulan bağlantının, günümüz bağlantı pratiklerini gerek sürat ve erişilebilirlik açısından gerekse ilişkisellik biçimleriyle dönüştürdüğünü tabir ederek, “Bu dönüşüm, irtibatın tabiatında yer alan karşılıklılık, belirsizlik ve duygusal etkileşim üzere ögelerin yine tanımlanmasına yol açabilmektedir. Yapay zekâ ile bağlantı kuran birey, çoğunlukla kendisine uyumlanan, çelişmeyen ve anında karşılık üreten bir muhatapla karşı karşıya kalmaktadır. Bu durum, bireyin bağlantıda denetim hissini artırırken, gerçek insan alakalarının kaçınılmaz modülü olan bekleme, ahenk sağlama, sabretme ve müzakere etme hünerlerinin zayıflamasına neden olabilmektedir.” dedi.
Dinlemek yerine talep eden bir pozisyona geçiyoruz
Yapay zekâ araçlarının ağır kullanımının dinleme maharetleri üzerinde de dönüştürücü bir tesir oluşturduğuna işaret eden Doç. Dr. Özge Uğurlu, “Etkili bağlantı, sadece kendini yanlışsız tabir etmeyi değil, tıpkı vakitte karşısındaki kişiyi gerçek anlamaya yönelik etkin bir dinleme sürecini gerektirir. Meğer yapay zekâ ile kurulan bağlantıda birey, birden fazla vakit dinleyen değil, talep eden ve yanıt bekleyen pozisyonundadır. Daima süratli geri bildirim almaya alışan bireyler, gerçek irtibat ortamlarında karşısındaki kişinin kendini söz etme sürecine kâfi sabrı göstermekte zorlanabilir. Bu durum, irtibatın derinliğini azaltan, kesintili ve yüzeysel etkileşim biçimlerinin yaygınlaşmasına neden olabilmektedir.” tabirinde bulundu.
Hızlı geri bildirim, dikkat müddetini kısaltabiliyor
Anında cevap veren yapay zekâ sistemlerinin, dikkat ve odaklanma süreçlerini de yine şekillendirdiğini kaydeden Doç. Dr. Özge Uğurlu, “Hızlı geri bildirim döngüleri, bireyleri kısa vadeli dikkat kalıplarına alıştırmakta, düşünme, anlamlandırma ve karşılık üretme üzere bilişsel süreçlerin zayıflamasına yol açabilmektedir. Bu bağlamda irtibat, giderek hızlanan fakat birebir ölçüde yüzeyselleşen bir pratik haline gelme riski taşımaktadır. Meğer tesirli bağlantı, sırf süratli cevap üretmeyi değil, tıpkı vakitte manası derinlemesine kurmayı da gerektirmektedir.” diye konuştu.
Empati simüle edilebiliyor fakat gerçek bağ kurulamıyor
Empati ve duygusal söz açısından değerlendirildiğinde yapay zekâ ile bağlantının, paradoksal bir yapı sergilediğini de anlatan Uğurlu, “Bir yandan bireylere kendilerini daha rahat söz edebilecekleri, yargılanmadıkları bir alan sunarken başka yandan gerçek irtibatın temelini oluşturan duygusal karşılıklılığı zayıflatabilmektedir. Yapay zekâ empatiyi simüle edebilir lakin empati karşılıklı tecrübe ve bağ kurma süreçlerini içermektedir. Bu nedenle yapay zekâ ile kurulan bağlantı, empatik kapasitenin gelişimini desteklemekten çok sınırlama riskini de beraberinde getirebilmektedir.” dedi.
Konforlu bağlantı, toplumsal dayanıklılığı azaltabilir
Yapay zekâ kullanımının toplumsal bağlantı marifetleri üzerindeki en değerli risklerinden birinin, bireylerin düşük riskli ve yüksek denetim içeren konforlu irtibat ortamlarına alışması olduğunu da lisana getiren Doç. Dr. Özge Uğurlu, “Gerçek hayatta bağlantı, yanlış anlaşılmalar, bağlantı kazaları, duygusal tansiyonlar ve çatışmalar üzerinden öğrenilen bir süreçtir. Bu tecrübelerden uzaklaşmak, bireylerin iletişimsel dayanıklılıklarını zayıflatabilir ve toplumsal etkileşimlerden kaçınma eğilimini artırabilir.” biçiminde konuştu.
Yapay zekâ tamamlayıcı olmalı
İletişim marifetlerinin korunabilmesi için yapay zeka kullanımının istikrarlı olması gerektiğini vurgulayan Doç. Dr. Özge Uğurlu, “Yapay zekâ, bilgiye erişim ve üretkenlik açısından etik istikametten kabul edilebilir hudutlar içerisinde değerli bir dayanak sunmaktadır. Yapay zekâ, insan ilgilerinin yerini alan bir alternatif olarak değil, tamamlayıcı bir araç olarak değerlendirilmelidir. Bağlantı hünerlerinin sürdürülebilmesi için bireylerin yüz yüze etkileşim, faal dinleme, empati kurma ve sabır geliştirme üzere pratikleri gündelik ömürde deneyim etmeleri gerekmektedir. Sonuç olarak, bağlantının insani boyutunun korunabilmesi, bu teknolojinin nasıl ve ne ölçüde kullanıldığıyla direkt bağlantılıdır.” formunda kelamlarını tamamladı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
