Toplumda en sık görülen cilt hastalıklarının başında gelen ürtiker, halk arasında kurdeşen olarak biliniyor. Yaz aylarında bilhassa de Ağustos ayında sıcakların tepe çıkması ve terlemeyle birlikte daha sık görülen ürtiker, şiddetli kaşıntı ve döküntülerle bireylerin ömür kalitesini olumsuz yönde etkileyebiliyor. Değerli ölçüde düşüren hastalıkta, gerçek teşhis ve vaktinde tedavi büyük önem taşıyor. Memorial Antalya Hastanesi Dermatoloji Bölümü’nden Uzm. Dr. Ali Rıza Başaran, ürtikerin sebepleri, risk faktörleri ve tedavi süreci hakkında bilgi verdi.
Tanısı yanlışsız konularak gerçek ürtiker tedavisi yapılması
Sık görülen cilt hastalıklarından biri olan ürtiker, kızarıklık, kabarıklık ve yoğun kaşıntıyla seyreden bir hastalıktır. Bilhassa alerjik bünyeye sahip şahıslarda daha sık görülür. Lakin birtakım önemli hastalıkların belirtileriyle benzerlik gösterdiği için ürtikere gerçek teşhis ve tedavi uygulanması gerekir. Bilhassa yaz aylarında yükselen hava sıcaklıkları ve buna bağlı gelişen aşırı terleme, ürtiker hastaları için kıymetli bir risk faktörü oluşturur. Beden ısısının artmasıyla ortaya çıkan kolinerjik ürtiker, küçük noktasal kabarcıklar ve yoğun kaşıntıyla kendini gösterebilir.
Şiddetli kaşıntı iş ve toplumsal hayatı olumsuz etkileyebiliyor
Ürtikerin akut ve kronik olmak üzere iki tipi bulunmaktadır. Akut ürtikerde döküntüler ekseriyetle 15-20 dakika içinde kaybolabilir. Hatta hasta sıhhat kuruluşuna başvurduğunda döküntülerin izi kalmamış bile alabilir. Lakin bu döküntüler bazen o kadar şiddetli kaşıntıya sebep oluyor ki kişinin iş performansını ve toplumsal hayatını önemli halde tesirler. Altı haftayı aşan olaylar ise kronik ürtiker olarak kıymetlendirilir. Döküntüler kısa müddette kaybolabileceği üzere vakit zaman daha inatçı bir seyir de izleyebilir. Tedavide birinci kademede antihistaminik ilaçlarla belirtiler denetim altına alınmaya çalışılır.
Döküntüler ağız içinde görülmeye başlarsa dikkat!
Ürtikere bağlı döküntüler saçlı deri dahil olmak üzere bedenin her bölgesinde görülebilir. Lakin en kritik tablo, ağız içi ve teneffüs yollarının etkilenmesiyle ortaya çıkar. Bu durumda hasta nefes alma zahmeti sebebiyle acil müdahaleye gereksinim duyulur. Teneffüs ıstırabının geliştiği durumlarda adrenalin üzere özel ilaçlarla müdahale edilmesi gerekir. Bu sebeple ağız içi, dudak etrafı ve ağız mukozasında şişlik ya da döküntü gelişmesi yahut nefes darlığı yaşanması halinde vakit kaybetmeden sıhhat kuruluşuna başvurulması gerekir.
Sıcak hava ve terleme ürtiker ataklarını tetikleyebiliyor
Yaz aylarında artan sıcaklık ve yoğun terleme, ürtiker şikayetlerinin şiddetlenmesine yahut yeni atakların ortaya çıkmasına sebep olabilir. Kolinerjik ürtiker olarak isimlendirilen bu tabloda, beden ısısının yükselmesiyle birlikte küçük ve kaşıntılı döküntüler gelişebilir. Sıcak hava, yoğun antrenman, sıcak duş ve baharatlı yiyecekler üzere faktörler de bu tıp tepkileri tetikleyebilir. Bu sebeple ürtiker hastalarının yaz aylarında serin ve güzel havalandırılan ortamlarda bulunmaları, pamuklu kıyafetler tercih etmeleri ve kâfi ölçüde su tüketmeleri önerilir. Aşırı sıcak havalarda dışarı çıkılması gerekiyorsa güneşten koruyan şapka ve hafif giysiler kullanılmalı, gerekli durumlarda doktor kontrolünde ilaç tedavisi tekrar düzenlenmelidir.
Stres, ürtikerin görünmeyen tetikleyicileri arasında yer alıyor
Ürtiker çoğunlukla alerjik bünyeye sahip şahıslarda görülse de alerjisi olmayan bireylerde de ortaya çıkabilir. Hastalık; tiroid rahatsızlıkları, mide-bağırsak sistemi hastalıkları ve kolajen doku hastalıkları üzere birçok sistemik hastalığın birinci belirtisi olabilir. Bunun yanı sıra gerilim de ürtiker gelişiminde değerli rol oynayan faktörlerden biridir. Bedeninde kızaran, kabaran, kaşıntılı ve sonrasında tabiatıyla kaybolan döküntüler fark eden bireylerin vakit kaybetmeden doktora başvurması gerekir. Yapılacak kan, idrar ve dışkı testleriyle altta yatan sebepler araştırılarak gerekli tedavi planlanabilir.
Nedeni bilinmeyen ürtikerde ruhsal takviye tedaviyi güçlendirebilir
Ürtiker tedavisinde birinci seçenek antihistaminik ilaçlar olur. Şikayetlerin devam etmesi halinde kortizon (steroid) tedavisine başvurulabilir. Tetkiklerde rastgele bir sebep saptanamaması ve belirtilerin altı haftadan uzun sürmesi durumunda ise “Kronik İdiyopatik Ürtiker” tanısı konulur. Bu çeşit hadiselerde tıbbi tedaviye ek olarak ruhsal yahut psikiyatrik takviye alınması da önerilebilir. Zira gerilim idaresi, hastalığın denetim altına alınmasında değerli katkı sağlayabilir.
Belirtiler kaybolsa bile tedavi yarım bırakılmamalı
Ürtiker tedavisi sabır ve nizamlı takip gerektiren uzun soluklu bir süreçtir. Döküntülerin geçmesi, tedavinin sona erdiği manasına gelmez. İlaçların birdenbire bırakılması halinde hastalık daha şiddetli ataklarla tekrar ortaya çıkabilir. Tedavi çoklukla aylık planlanır ve güzelleşme sağlansa dahi ilaçlar doktor kontrolünde kademeli olarak azaltılır. Şikayetlerin devam ettiği durumlarda ise tedavi müddeti birkaç ayı hatta daha uzun periyotları kapsayabilir.
Ürtiker hastaları bu tekliflere dikkat etmeli
- Ürtikeri tetikleyebilecek alerjen besinlerden uzak durulmalıdır. Bilhassa çilek, yumurta sarısı, fındık, fıstık, çikolata ve deniz eserleri dikkatli tüketilmelidir.
- Günlük hayatta yapılan değişiklikler takip edilmeli; sabun, şampuan ve cilt bakım eserleri üzere topikal eserlerin şikayetleri artırdığı düşünülüyorsa kullanımı gözden geçirilmelidir.
- Çamaşırlar, deterjan kalıntısı kalmayacak biçimde çift durulanmalıdır.
- Çamaşır yıkarken yumuşatıcı kullanımından kaçınılmalıdır.
- Banyoda cilt sert kese yahut lifle tahriş edilmemelidir.
- Tozlu ortamlardan uzak durulmalıdır. Teneffüs yoluyla alınan alerjenler ürtikeri tetikleyebilir.
- Yaz aylarında aşırı sıcak ve terlemeden korunmak için serin ortamlarda bulunulmalıdır.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
