Yaz aylarında artan hava sıcaklıkları sadece güneş çarpması riskini değil, böbrek sıhhatini da olumsuz etkileyebiliyor. Bilhassa aşırı terlemeye bağlı gelişen sıvı kaybı, böbreklerin çalışma nizamını bozarak böbrek taşı ve akut böbrek hasarı riskini artırabiliyor. Memorial Göztepe Hastanesi Nefroloji Bölümü’nden Doç. Dr. Ali Bakan, yaz aylarında kâfi sıvı tüketiminin böbrek sıhhatini müdafaadaki kritik rolüne dikkat çekerek, alınması gereken tedbirler hakkında bilgi verdi.
Sıcak hava böbrekleri nasıl etkiliyor?
Yaz aylarında beden sıcaklığını dengelemek için deri damarları genişleyerek terleme artmaktadır. Terleme ile birlikte su ve elektrolit kaybı yaşanmaktadır. Kaybedilen sıvının gereğince yerine konulmaması ise bedendeki sıvı hacmini azaltmaktadır. Bu durum böbreklere ulaşan kan akımını düşürürken idrar ölçüsünün azalmasına sebep olmaktadır. Sonuç olarak böbreklerin filtreleme sistemi daha fazla çalışmak zorunda kalıyor ve bilhassa sıcak havalarda böbrek taşı ile akut böbrek hasarı riski besbelli formda artmaktadır.
En büyük risk fark edilmeyen sıvı kaybı
Yaz aylarında böbrekleri tehdit eden en kıymetli etken sıcak hava değil, fark edilmeden gelişen sıvı kaybıdır. Böbrek sıhhatini korumak için herkese uygun tek bir su tüketim ölçüsü bulunmaz Günlük sıvı muhtaçlığı; yaş, beden yükü, fizikî aktivite seviyesi, iklim şartları ve mevcut hastalıklara nazaran değişiklik gösterebilir. Sağlıklı bireylerde günlük sıvı tüketiminin kilogram başına yaklaşık 30-35 mililitre olması önerilir. Yaklaşık 70 kilogram tartısındaki bir kişi için bu ölçü ortalama 2-2,5 litreye karşılık gelir. Lakin yaz aylarında, yoğun idman yapanlarda ve aşırı terleyen bireylerde sıvı gereksinimi daha da artar.
İdrar rengi böbrekleriniz hakkında ipucu veriyor
Yeterli su tüketilip tüketilmediğini anlamanın en pratik yollarından biri idrar rengini takip etmektir. Açık saman sarısı idrar ekseriyetle kâfi sıvı alımını gösterirken, koyu sarı yahut kehribar renk sıvı gereksiniminin arttığını düşündürür. Günlük idrar ölçüsünde bariz azalma da böbreklerin susuz kaldığını gösteren değerli bulgular arasında yer alır. Lakin kimi ilaçlar ve vitaminlerin de idrar rengini değiştirebileceği unutulmamalıdır.
Böbrek taşı ve idrar yolu enfeksiyonlarına dikkat
Sıvı kaybı sebebiyle yoğunlaşan idrar, böbrek taşı oluşumuna sebep olan minerallerin kristalleşmesini kolaylaştırabilir. Daha evvel böbrek taşı hikayesi bulunanlar, diyabet ve obezite hastaları, ailesinde böbrek taşı hikayesi olanlar, gut hastaları ile hiperparatiroidizm, hiperürisemi ve malabsorpsiyon sendromu bulunan bireyler daha yüksek risk altında bulunur. Yaz aylarında sık görülen idrar yolu enfeksiyonları da ihmal edilmemeli. Tedavi edilmeyen enfeksiyonlar böbreklere ilerleyerek akut piyelonefrite sebep olabilir.
Gazlı içecekler suyun yerini tutmuyor
Soğuk içeceklerin böbreklere ziyan verdiği fikri hakikat değildir. Kıymetli olan içeceğin sıcaklığı değil, içeriğidir. Böbrek sıhhati için en gerçek tercih her vakit sudur. Şekersiz maden suyu uygun ölçülerde tüketilebilir. Gazlı ve şekerli içecekler ise yüksek ölçüde şeker, fruktoz, fosforik asit, sodyum ve kafein içerir. Yüksek fruktoz tüketimi ürik asit seviyesini artırırken idrarla kalsiyum atılımını yükselterek idrar sitratını azaltabilir. Bu değişiklikler böbrek taşı oluşumunu kolaylaştırırken uzun vadede obezite, diyabet, hipertansiyon ve kronik böbrek hastalığı riskini de artırabilir. Bilhassa güç içecekleri sıcak havalarda yoğun fizikî aktivite sırasında tüketildiğinde sıvı ve elektrolit istikrarını bozarak böbrekler üzerinde ek yük oluşturabilir.
Yaz meyveleri yararlı ancak ölçülü tüketilmeli
Karpuz ve kavun üzere su oranı yüksek meyveler sağlıklı bireylerde sıvı alımına katkı sağlayabilir. Lakin bu besinler suyun yerine geçmez. Diyabet ve kronik böbrek hastalığı bulunan şahısların bu meyveleri denetimli tüketmesi gerekir. Bilhassa kavunun yüksek potasyum içerdiği unutulmamalıdır. Hipertansiyon ve diyabet kronik böbrek hastalığının en sık görülen sebepleri arasında yer alır. Yaz aylarında gelişen sıvı kaybı bu hasta kümesinde akut böbrek hasarı riskini daha da artırabilir.
Tatilde böbreklerinizi ihmal etmeyin
Deniz, havuz ve uzun seyahatlerde sistemli su tüketimi ihmal edilmemeli, uzun müddet idrar tutulmamalı ve aşırı güneş altında kalınmamalıdır. Böbrek sıhhatini korumak için kâfi sıvı tüketiminin yanı sıra tansiyon ve kan şekeri denetimi, tuz tüketiminin sonlandırılması ve ilaçların sistemli kullanılması da büyük ehemmiyet taşır. Bilhassa böbrek taşı, diyabet, hipertansiyon ve kronik böbrek hastalığı bulunan şahısların yaz aylarında sıvı tüketimine daha fazla itina göstermesi gerekir. Böbrek sıhhatini korumak için olağan seviyede kalsiyum tüketilmeli, aşırı oksalat içeren besinlerden kaçınılmalı, kırmızı ve işlenmiş et tüketimi sonlandırılmalı, meyve ve zerzevat yüklü beslenilmeli, şekerli ve gazlı içecekler azaltılmalıdır. Bilhassa kalsiyum oksalat taşı bulunan bireylerin ıspanak, pazı, pancar yaprağı, kakao, çikolata, badem üzere kuruyemişler ve aşırı siyah çay tüketimine dikkat etmesi önerilmektedir.
Bu belirtileri hafife almayın
Yaz aylarında aşağıdaki belirtilerin görülmesi durumunda vakit kaybetmeden bir nefroloji uzmanına başvurulması gerekir. Bilhassa diyabet, hipertansiyon yahut kronik böbrek hastalığı bulunan bireylerde bu bulgular kalıcı böbrek hasarının habercisi olabilir.
- İdrar ölçüsünde besbelli azalma
- İdrarda kan görülmesi
- Yüksek ateş ve yan ağrısı
- Ani gelişen ödem
- Kontrol altına alınamayan tansiyon yüksekliği
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
