Bağınızda kendinizi daima açıklamak zorunda mı hissediyorsunuz? Hudut koyduğunuzda suçluluk duyuyor, birtakım bireylerle görüştükten sonra saatlerce tıpkı konuşmayı zihninizde tekrar ediyor ya da kendinizi tükenmiş hissediyor musunuz? İlişkisel gerilim olarak isimlendirilen bu durum uzun sürdüğünde sırf ruh halinizi değil, vücudunuzu de yönetmeye başlıyor. Uyku sisteminden bağışıklık sistemine, dikkat performansından biyolojik yaşlanma süreçlerine kadar vücudumuzu A’dan Z’ye etkilediğine dikkat çeken Acıbadem Life Klinik Psikoloğu Öykü Gönültaş, “Bedenimiz sadece fizikî tehditlere değil, bağlarda hissettiğimiz güvensizlik ve daima alarm haline de reaksiyon verir. Bu sebeple kendimizi daima savunmada hissettiğimiz ilgiler, vakit içinde hem ruhsal hem de biyolojik bir yük oluşturabilir” diyor.
BEYNİMİZ ZOR İLİŞKİLERİ TEHDİT OLARAK ALGILIYOR
Hayatımız boyunca yüzlerce, tahminen de binlerce beşerle münasebet kuruyoruz. Bazıları hayatımıza kısa müddetliğine girip çıkarken, bazıları yıllarca ömrümüzün değerli bir modülü oluyor. Lakin kimi ilgiler var ki sadece hislerimizi değil, günlük hayatımızı da derinden etkiliyor. İş yerinde yaşadığınız bir tartışmayı saatler sonra bile zihninizde tekrar canlandırdığınız, bir aile üyesinden gelen telefonu görünce içinizin sıkıldığı ya da yanında kendinizi inançta hissetmeniz gereken eşinizin yahut partnerinizin yanında daima savunmada hissettiğiniz oldu mu? İşte bu cins ilgilerde etkilenen sadece ruh haliniz değildir.
Beynimizin toplumsal münasebetleri birebir vakitte bir güvenlik sistemi üzerinden değerlendirdiğini belirten Acıbadem Life Klinik Psikoloğu Öykü Gönültaş, “Kabul görmek, anlaşılmak ve desteklenmek hudut sistemine itimat iletisi verirken; daima eleştirilme, küçümsenme, reddedilme ya da öngörülemeyen yansılarla müsabaka beklentisi beynimiz tarafından toplumsal bir tehdit olarak algılanabilir. Bu durumda vücudumuz de tıpkı fizikî bir tehlike karşısındaymış üzere gerilim cevabını devreye sokabilir” diyor.
BEDENİNİZ İLİŞKİNİZE TEPKİ VERİYOR!
Ancak farklı olan nokta şu ki bazen gerilim yansısı çabucak ortaya çıkmayabiliyor. Birtakım bireylerle görüşmeden evvel ‘Yine kendimi anlatamayacağım’, ‘Yine yanlış anlaşılacağım’ ya da ‘Sınır koyarsam hatalı hissedeceğim’ üzere kanıların zihni meşgul etmeye başladığına dikkat çeken Klinik Psikolog Öykü Gönültaş, “Kalp atışının hızlanması, kasların gerilmesi, daima tetikte hissetme ya da konuşmayı tekraren zihinde prova etme üzere yansılar de beynin kendisini muhtemel bir tehdide hazırlamasının doğal sonuçlarıdır. Kişi bedensel olarak gevşemekte zorlanabilir ve duygusal olarak tükenmiş hissedebilir” tabirlerini kullanıyor.
İLİŞKİSEL STRES SADECE RUHU DEĞİL, BEDENİ DE YORUYOR
Stres, kısa vadeli olduğunda vücut değişen şartlara ahenk sağlamak için doğal bir savunma düzeneği geliştirir. Fakat gerilim kaynağı devam ettiğinde, beden tekrar tekrar alarm durumuna geçer. Bu durumun bilimsel olarak “allostatik yük” olarak tanımlandığını belirten Acıbadem Life Klinik Psikoloğu Öykü Gönültaş, “Bedenimiz gerilimle başa çıkabilmek için daima ahenk sağlamaya çalışır. Uzun vadeli gerilim üzerine yapılan çalışmalar, vücudun gerilim altında sırf “gergin” kalmadığını; tıpkı vakitte istikrara dönebilmek için daha fazla kaynak harcadığını gösteriyor. Bu ekstra çaba uzun mühlet devam ettiğinde, vücudun dinlenme, tamir ve toparlanma kapasitesi zorlanabilir. Öbür bir deyişle sırf zihnimiz değil, vücudumuz de bu yükü taşımaya başlar” diyor.
BU BELİRTİLER İLİŞKİSEL STRESİN EN NET GÖSTERGESİ OLABİLİR
Uzun müddet devam eden ilişkisel gerilim duygusal yorgunlukla birlikte vücudu de etkileyen fizikî yansımalara sebep oluyor.
Klinik Psikolog Öykü Gönültaş, Bedendeki belirtiler ilişkisel gerilimin yansımasıdır. Zira vücut, kendini daima tetikte tutmanın bedelini vakitle ödemeye başlar. Son yıllarda yapılan çalışmalar da uzun mühlet devam eden olumsuz toplumsal alakaların biyolojik yaşlanma, inflamasyon ve genel sıhhat yüküyle bağlantılı olabileceğine işaret ediyor” ikazında bulunuyor.
ZOR İLİŞKİLERLE BAŞ ETMENİN İLK ADIMI: TESİRİNİ FARK ETMEK
Sürekli alarm halinde çalışan bir sistem, vakitle hem ruhsal hem de fizikî sıhhati etkileyebiliyor. Pekala her güç ilgi “toksik” mi ya da her uyuşmazlıkta bağ bitmeli mi?
Acıbadem Life Klinik Psikoloğu Öykü Gönültaş, değerli olanın tek bir tartışma değil; kişiyi daima tıpkı duygusal döngüye hapseden, çözülemeyen bağlantı örüntüleri olduğunu belirtiyor. “Sürekli kendinizi açıklamak zorunda hissediyorsanız, hudut koyduğunuzda yoğun suçluluk duyuyor ya da karşınızdaki kişinin hislerini düzenlemeyi kendi sorumluluğunuz üzere görüyorsanız, bu münasebet gerilim yükünüzü artırıyor olabilir” diyen Gönültaş’a nazaran birinci adım alakanın üzerimizde bıraktığı etkiyi fark etmek.
KENDİNİZE BU SORULARI SORUN!
“Bu şahısla görüştükten sonra kendimi nasıl hissediyorum? Daha gergin, daha yorgun ya da daha yetersiz mi? Birebir döngüyü tekrar tekrar mı yaşıyorum?” sorularını sormanın, ilişkisel gerilimi fark edebilmek açısından kıymetli ipuçları sunduğunu belirten Acıbadem Life Klinik Psikoloğu Öykü Gönültaş, “Sınır koymak da her vakit bağlantıyı sonlandırmak manasına gelmez. Bazen konuşma mühletini kısaltmak, belli hususlara girmemek, her talebe çabucak ‘evet’ dememek ya da tartışma büyüdüğünde konuşmaya ara vermek de sağlıklı bir hudut olabilir” sözlerini kullanıyor.
Sağlıklı münasebetlerin ruhsal olduğu kadar fizikî sıhhat için de esirgeyici olduğuna dikkat çeken Klinik Psikolog Öykü Gönültaş, “Kendimizi inançta, anlaşılmış ve desteklenmiş hissettiğimiz ilgiler gerilimin tesirini azaltır, ruhsal dayanıklılığımızı güçlendirir. Ruhsal uygun oluş sadece kendi iç dünyamızı düzenlemekten değil; bizi tüketen ilgileri fark edip, bize yeterli gelen alakaları çoğaltabilmekten de geçiyor” diyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
