Yürürken ağrılarınızın artması, merdiven yahut yokuş çıkarken kalçanızda ve baldırlarınızda hissettiğiniz kramplar sadece yaşlılık belirtisi olmayabilir. Daha evvel rahatlıkla kat ettiğiniz arayı artık dinlenerek tamamlıyor, yürüdükçe öne eğilme muhtaçlığı hissediyor ve oturduğunuzda rahatlıyorsanız, bel daralması sorunu ile karşı karşıya olabilirsiniz. Omurilik kanalı ile sinirlerin geçtiği boşlukların daralması sonucu gelişen hastalık; ağrı, uyuşma, karıncalanma ve vakitle kas gücü kaybına yol açabiliyor. Erken kıymetlendirme ve ameliyatsız tedaviler ise hastalığın ilerleme sürecini yavaşlatarak kişinin yürüme kapasitesinin ve ömür kalitesinin korunmasına yardımcı olabiliyor. Acıbadem Kartal Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Prof. Dr. Necdet Sağlam, bel daralmasının yaşlılığın doğal bir sonucu olarak görülüp ihmal edilmemesi gerektiğini belirterek, “Belirtiler başladığında hastanın yürüme kapasitesi ve günlük hayat kalitesi bozulmaya başlar. Bilhassa şiddetli ağrı ve ilerleyici kas gücü kaybı dikkat edilmesi gereken en değerli bulgulardır. Erken kıymetlendirme ve süreci yavaşlatan ameliyatsız tedaviler hastaya vakit kazandırabilir ve hayat kalitesini yükseltebilir” diyor. Prof. Dr. Necdet Sağlam, bel daralmasının belirtilerini ve tedavi formüllerini anlattı; kıymetli ikazlar ve tekliflerde bulundu.
Yürüdükçe artıyor, dinlenince azalıyor
Bel daralması, bel bölgesindeki omurilik kanalının ve buradan çıkan sinirlerin geçtiği boşlukların daralması manasına geliyor. Sinirler ve onları besleyen damarlar baskı altında kaldığında kalçalarda ve bacaklarda kramp usulünde ağrı, yanma, uyuşma ve karıncalanma gelişebiliyor. Şikayetlerin en tipik özelliğini ise yürümekle artması, dinlenmek yahut öne yanlışsız eğilmekle hafiflemesi oluşturuyor. Uyuşma yakınmaları geceleri daha besbelli hale gelebiliyor.
Hastaların birinci fark ettikleri belirtilerden birinin dik durmakta zorlanmak olduğunu söz eden Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Prof. Dr. Necdet Sağlam, “Hasta, daha evvel rahatlıkla yürüdüğü arayı artık ağrı sebebiyle dinlenerek tamamlamak zorunda kaldığını fark eder. Yürürken vakitle öne yanlışsız eğilir, yokuş çıkmakta zorlanır; baldırlarında kramp, yanma ve uyuşma hisseder. Oturduğunda yahut öne yanlışsız eğildiğinde ise bariz bir rahatlama yaşar” diye konuşuyor.
60 yaş üzerindeki her 3 bireyden birinde görülüyor
Omurgadaki disklerin ve eklemlerin yaşlanıp yapılarının bozulmasıyla gelişen bel daralması, en sık orta ve ileri yaşlarda görülüyor. Altmış yaşın üzerindeki her üç bireyden birinde anatomik olarak bel daralması bulunmasına karşın, bu bireylerin sadece küçük bir kısmında klinik belirtiler ortaya çıkıyor. Münasebetiyle görüntülemede daralma saptanması her vakit tedavi gerektiği manasına gelmiyor; hastanın şikayetleri ve muayene bulguları da birlikte bedellendiriliyor.
Bel daralması çoğunlukla yavaş ilerliyor. Omurlar arasındaki disklerde başlayan bozulmaya vakit içinde eklemlerdeki değişiklikler, kemik çıkıntıları ve bağlarda kalınlaşma eşlik ediyor. Bunların sonucunda kanal daralarak sinirler üzerinde baskı oluşturuyor. Hastalık nadiren doğuştan gelişirken; bel fıtığı, bel kayması, tümörler ve omurga kırıkları da sonradan gelişen bel daralmasına sebep olabiliyor. Genetik yatkınlık, mekanik ve çevresel etkenlerin yanı sıra fazla kilo da omurgaya binen yükü artırarak süreci hızlandırabiliyor.
Ağrıdan kaçarken hareketsiz kalmayın!
Uzun müddet ayakta durmak ve yürümek ağrıyı artırdığı için hastalar vakitle hareket etmekten kaçınabiliyor. Lakin ağrı yaşamamak gayesiyle büsbütün hareketsiz bir ömür sürmek, kasları ve eklemleri daha da güçsüzleştirerek klinik tablonun ağırlaşmasına sebep olabiliyor.
Prof. Dr. Necdet Sağlam, bu durumun bir kısır döngü oluşturduğuna dikkat çekerek, “Ağrıdan kaçınmak için hareketsiz bir hayat modeline bürünmek gerçek değildir. Hareketsizlik kemik, kas ve eklemlerdeki yaşlanma ve bozulmayı artırabilir. Bunun yerine ağrıyı artıracak zorlayıcı hareketlerden kaçınılmalı, kişinin hareket kapasitesini muhafazaya yönelik tedaviler sürdürülmelidir” diyor.
Bu belirtilerde vakit kaybetmeyin!
Bel daralması her vakit önemli bir klinik tabloya yol açmasa da daralmanın şiddetine nazaran belirtiler ağırlaşabiliyor. Tedavinin gecikmesi ağrıların sıklaşmasına, uyuşma ve kas güçsüzlüğünün artmasına sebep olabiliyor. İlerlemiş hastalıkta idrar ve büyük abdest denetiminde bozulma, hatta kısmi felç gelişebiliyor.
Bel kanalının nadiren ani ve tam olarak daralması ise şiddetli ağrı ve felçle seyreden, acil ameliyat gerektiren bir tabloya yol açabiliyor. Bu sebeple denetim edilemeyen şiddetli ağrı, ilerleyici kas gücü kaybı ile idrar yahut büyük abdest denetiminde bozulma geliştiğinde vakit kaybetmeden sıhhat kuruluşuna başvurulması gerekiyor.
Tanıda hastanın şikayetleri yol gösteriyor
Bel daralmasının teşhisinde öncelikle hastanın duruşu, şikayetlerinin ne vakit artıp azaldığı ve nörolojik muayene bulguları bedellendiriliyor. Kesin teşhiste MR incelemesinden yararlanılıyor. Hastanın durumuna nazaran dinamik görüntüleme metotları ve elektromiyografik incelemeler de uygulanabiliyor.
İleri yaşlarda görüntülemede bel daralmasına sık rastlansa da tedavi kararı sadece MR sonucuna nazaran verilmiyor. Anatomik daralmanın hastanın yürüme kapasitesini ne ölçüde etkilediği, ağrının şiddeti, kas gücü kaybı ve günlük hayat bağımsızlığındaki azalma tedavinin planlanmasında kıymet taşıyor.
Öncelik ameliyatsız tedavilerde
Tedavide ağrının ve hudut kaynaklı şikayetlerin azaltılması, hastanın yürüme kapasitesi ile günlük hayat bağımsızlığının korunması ve hayat kalitesinin yükseltilmesi amaçlanıyor. Birinci etapta ilaç tedavisi, fizik tedavi ve şahsa özel idmanlardan yararlanılıyor. Uygun hastalarda hudut kökü blokajlarıyla da ağrı denetim altına alınabiliyor.
Her bel daralması tanısı alan hastanın ameliyat olması gerekmediğini vurgulayan Prof. Dr. Necdet Sağlam, “Hastanın şikayetleri denetim edilebiliyor ve ilerleyici bir nörolojik kayıp bulunmuyorsa öncelikle ameliyatsız yollarla takip ediyoruz. Lakin stabilite bozukluğundan kaynaklanan mekanik ağrılar ile ilerleyici hudut ve kas güçsüzlüğü ameliyat gerektirebilir” diyor.
Ameliyat yürüme kapasitesini geri kazandırabiliyor
Kontrol altına alınamayan ağrı, ilerleyici nörolojik kayıp ve günlük ömür bağımsızlığında besbelli azalma geliştiğinde ameliyat seçeneği gündeme geliyor. Ameliyatın temel hedefi, sinirlerin üzerindeki baskıyı kaldırarak ağrıyı azaltmak ve hastanın yürüme kapasitesini yine kazanmasını sağlamak oluyor.
Operasyonda daralan bölgedeki kemik ve yumuşak dokular çıkarılarak sinirler üzerindeki baskı ortadan kaldırılıyor. Omurgada kayma yahut stabilite bozukluğu varsa birtakım hastalarda vida kullanılarak füzyon ameliyatı da yapılabiliyor. Bu karar, hastanın durumuna ve altta yatan probleme nazaran şahsa özel olarak veriliyor. Prof. Dr. Necdet Sağlam, “Bel daralmasını sadece yaşlılığın doğal bir sonucu olarak görüp ağrı ve yürüme zahmetini ihmal etmeyin. Her hasta için ameliyat gerekmez; fakat denetim edilemeyen ağrı, kas gücü kaybı ve günlük hayat bağımsızlığının bozulduğu durumlarda ameliyat kurtarıcı bir yol olabilir” diyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
