Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi İş Sağlığı ve Güvenliği Bölüm Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan, 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin 27. yıldönümü münasebetiyle sarsıntı hazırlıklarını kıymetlendirerek, erken ihtar sistemlerinin afet idaresindeki ehemmiyetine dikkat çekti.
Dünyada zelzele erken ihtar sistemleri Japonya, Meksika, Çin, ABD (Batı Yakası), Tayvan, Güney Kore ve Türkiye sarsıntı riski yüksek ülkelerde ulusal yahut bölgesel zelzele erken ihtar sistemlerinin kullanıldığını söz eden Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan, “Marmara bölgesinde EDİS firması tarafından fay çizgisine yakın çeşitli noktalarda hassas aygıtlarla merkezler kurulmuştur. Burada sarsıntının birinci öncü P dalgası ölçülerek, kıymetlendirerek pozisyonuna nazaran 5 saniye ile 60 saniye arasında evvelce zelzelesi tespit ederek, büyüklüğü ve başlangıç noktası bilgilerini hizmet verdiği firmalara göndermektedir. Bu bilgiyi alan firmalarda bunu yapay zeka uygulamaları ile işleyerek mümkün ziyanı küçültmektedirler.” dedi.
5 saniye bile gerçek kullanılırsa kritik olabilir
Dr. Uçan, “Bu firmaya yahut öteki bir kuruluşa, bütün Türkiye’de sarsıntı ihtar aygıtları fay çizgisi bölgelerine yerleştirilmelidir. Böylelikle 5-60 saniye evvel zelzeleden bilgilenecektir. Bu müddette elektrik kesilebilir, doğalgaz sistemleri kapatılabilir. Fabrikalarda yapay zekâ ve otomasyon sistemleriyle yüzlerce güvenlik hareketi aktive edilebilir. Bu sayede zelzele sonrasında meydana gelebilecek can kayıplarının yanı sıra ekonomik ve çevresel ziyan da azaltılabilir.” diye konuştu.
Dikey yapılaşmadan vazgeçilmeli
Türkiye’nin zelzele gerçeğine karşın yüksek katlı yapılaşmanın devam ettiğine işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan, “Dikey yapılaşma ülkemizde sürat kesmeden devam etmektedir. 1999 Depreminin üzerinden 27 yıl, 2023 sarsıntısının üzerinden 3 yıl geçmesine karşın yanlış yapılanma devam ettirilmektedir. Bu yalnızca İstanbul’da değil 50 bin nüfuslu kentlerde de birebirdir. Almanya’da zelzele bölgesi olmamasına karşın yapılar ekseriyetle 3 katlıdır. Bu sistemi bozmuyorlar. Bizde ise bu yüksek katlı binaların kimileri acil zelzele toplanma bölgelerinde yapıldı. Hemen dikey yapılanmadan vazgeçilmelidir. Hala bulunan zelzele toplanma alanlarının korunması sağlanmalıdır.” halinde konuştu.
Ailenizin zelzeleden sonra nerede buluşacağını belirleyin
Depreme hazırlık için bireylerin ve ailelerin de kendi acil durum planlarını oluşturması gerektiğini lisana getiren Dr. Uçan, “Ailemizin deprem anından sonra nerede toplanacağı, kent dışına ortak kontak telefonu üzere hazırlıkların şimdiden yapılması gerekmektedir.” dedi.
İlk 72 saat için hazırlıklı olun
Afet ve acil durum çantasının zelzele hazırlığının temel ögelerinden biri olduğuna dikkat çeken Dr. Uçan, “Büyük depremden sağ kurtulsanız bile birinci 72 saatte yardım takımlarının size ulaşması mümkün olmayabilir. Bu sebeple temel gereksinimlerimizi karşılayabilecek bir afet ve acil durum çantasını basitçe ulaşabileceğimiz bir yerde hazır bulundurmalıyız.” dedi.
Afet çantasının sırf zelzele için düşünülmemesi gerektiğini belirten Dr. Uçan, “Deprem, su baskını ve yangın üzere afetlerde şahısların temel ömür muhtaçlıklarını karşılayabilecek eserleri ve birinci yardım materyallerini içeren, kolay taşınabilir ve mümkünse su geçirmez bir çanta hazırlanmalı. Çantanın omuzda yahut sırtta taşınabilmesi, afet sırasında hareket yeteneği açısından değerlidir.” tabirlerini kullandı.
Deprem çantasında neler bulunmalı?
Çantanın şahsî ve ailevi gereksinimlere nazaran hazırlanması gerektiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan, bulunması gereken temel materyalleri şöyle sıraladı:
“El feneri, çok gayeli katlanır çatal-kaşık seti, radyo, pil, plastik düdük, iş eldiveni, yağmurluk, su, korunma örtüsü, maske, sargı bezi, anında soğuk kompres, ikaz yeleği, polar battaniye, yedek anahtar (ev, işyeri, araç), termos yahut matara, kuru besin (kuruyemiş, çikolata, pestil gibi), konserve yiyecek ve bir ölçü nakit para.”
Önemli evrakların de unutulmaması gerektiğini kaydeden Dr. Uçan, “Kimlik, ehliyet, pasaport, araç ruhsatı, tapu ve sigorta poliçeleri üzere kıymetli evrakların fotokopileri çantada yer alabilir. Bu evrakların dijital kopyalarının inançlı bir bulut ortamında saklanması da faydalı olacaktır.” dedi.
İlaç listesini ve aile bireylerinin fotoğraflarını çantaya koyun
Afet çantasındaki kimi gereçlerin kriz anında özel ehemmiyet taşıdığını lisana getiren Uçan, “Aile bireylerinin aktüel fotoğrafları, tertipli kullanılan ilaçların listesi ve değerli tıbbi bilgiler kesinlikle düşünülmeli. Mahallî bir harita ile aile bireylerinin toplanma noktasını gösteren bir görsel de çantada bulunabilir.” diye konuştu.
Dr. Uçan, çanta içindeki materyallerin son kullanma tarihine dikkat edilmesi gerektiğinin de altını çizerek, “Malzemeler; kullanacak bireylerin (bebek, çocuk, yaşlı, engelli, gebe, hasta, evcil hayvan gibi) özelliklerine nazaran belirlenmeli, kolay kullanılabilecek ve birbirlerini olumsuz etkilemeyecek halde yerleştirilmeli. Zelzele çantası, konutta sığınma alanı olarak düşündüğümüz yerde bulundurulmalı.” halinde konuştu.
Hijyen materyallerinin de ihmal edilmemesi gerektiğini belirten Dr. Uçan, sabun veya dezenfektan, diş fırçası ve macunu, ıslak mendil, tuvalet kâğıdı ve hijyenik ped üzere temel eserlerin gereksinimlere nazaran çantaya eklenebileceğini söyledi.
Her sarsıntı çantası tıpkı olmamalı
Afet çantasının hazırlandıktan sonra bir köşeye bırakılmasının kâfi olmadığını vurgulayan Uçan, içindeki eserlerin sistemli aralıklarla denetim edilmesi gerektiğine dikkat çekti.
“Malzemelerin son kullanma tarihleri kesinlikle takip edilmeli.” diyen Uçan, “Çanta, kullanacak bireylerin özelliklerine nazaran hazırlanmalıdır. Meskende bebek, çocuk, yaşlı, engelli, gebe yahut kronik hastalığı bulunan biri varsa onların özel gereksinimleri hesaba katılmalıdır. Evcil hayvanı bulunan aileler de hayvanlarının su, besin ve öteki temel gereksinimlerini planlamalıdır.” tabirlerini kullandı.
Dr. Uçan, afet çantasının konutta kolay ulaşılabilecek ve inançlı olduğu düşünülen bir noktada bulunması gerektiğini, ayrıyeten iş yerlerinde ve okullarda da benzeri hazırlıkların yapılmasının kıymetli olduğunu kelamlarına ekledi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
