Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Barış Metin, zihinsel aktivitelerin beynin bilişsel maharetlerine tesiri hakkında açıklamalarda bulundu.
Farklı zihinsel aktiviteler farklı maharetleri çalıştırır!
Her zihinsel aktivitenin beyni birebir formda çalıştırmadığını söz eden Prof. Dr. Barış Metin, “Beynimiz tek bir marifetten oluşmuyor; dikkat, hafıza, dil ve planlama üzere farklı yeteneklerimiz var.” dedi.
Kelime bulmacasının daha çok bildiğimiz sözcükleri hatırlamayı, sudokunun ise mantık yürütmeyi ve olasılıkları takip etmeyi gerektirdiğini aktaran Prof. Dr. Metin, “Yeni bir yemek tanımını uygulamak bile dikkat, hafıza ve planlamayı birlikte kullanır. Burada kıymetli bir ayrım var; bir bulmacada ustalaşmak, bütün zihinsel becerilerimizin birebir ölçüde geliştiği manasına gelmez. Bu sebeple zihinsel hayatımızın tek bir aktiflikten ibaret olmaması faydalıdır. Çok alıştığımız bir bulmacayı vakitle daha otomatik çözeriz. Yeni bir marifet öğrenirken ise yeni bilgileri akılda tutmamız, yanılgı yaptığımızda usul değiştirmemiz ve dikkat göstermemiz gerekir. Toplumsal ortamlarda da konuşmayı takip eder, insanları tanır ve farklı bakış açılarına ahenk sağlarız. Sırf yeni beşerlerle tanışmak değil, mevcut alakaları canlı tutmak da kıymetlidir. Sevdiğiniz bulmacayı bırakmanız gerekmez; yanına yeni öğrenmeler ve toplumsal etkinlikler ekleyebilirsiniz.” formunda konuştu.
Uğraştıran lakin ilerlenebilen etkinlikler güzel bir ölçü olabilir!
Beyni zorlayan ancak kişiyi bunaltmayan aktivitelerin nasıl seçilebileceğine değinen Prof. Dr. Metin, “Uğraştıran ama ilerlenebilen etkinlikler uygun bir ölçü olabilir. Aktiflik hiç düşünmeden yapılıyorsa zorluk artırılabilir. Daima başarısızlık hissi yaratıyorsa daha küçük adımlara bölünebilir.” dedi.
Yeni bir lisan öğrenirken uzun metinler ezberlemek yerine birkaç ifadeyi öğrenip kısa bir konuşmada kullanmakla başlanabileceği örneğini veren Prof. Dr. Metin, “Kısa müddetlerle başlayıp alıştıkça ilerlemek daha sürdürülebilirdir. Yanılgı yapmak olağandır; hedef kendimizi imtihana sokmak değil, öğrenmeyi sürdürmektir. Kişinin ilgisi, eğitim seviyesi, görme ve işitme durumu da seçimi etkilemelidir. Bu mevzuda bilhassa demans hastası yakınlarımız açısından dikkatli olmalıyız. Bazen yapılan antrenmanlar demans hastaları için aşırı güç ve yorucu olabiliyor. İdmanları seçerken nöroloji uzmanı yahut bu mevzuda uzman bir psikoloğa danışılması önerilir.” açıklamasını yaptı.
Herkes için tek bir ‘en uygun beyin egzersizi’ yok!
Farklı aktifliklerin farklı marifetleri birlikte kullandığına işaret eden Prof. Dr. Barış Metin, şunları söyledi:
“Kitap okumak; lisanı manaya, dikkati sürdürme ve olaylar arasında temas kurmayı gerektirir. Okuduğunu anlatmak yahut tartışmak aktifliği zenginleştirir. Enstrüman çalmak; dinleme, ritim, hafıza ve el hareketlerini birlikte yönetmeyi gerektirir. Müzik dinlemekle enstrüman öğrenmek tıpkı zihinsel vazife değildir. Yeni bir lisan öğrenmek; yeni sözcükleri hatırlamayı, sesleri ayırt etmeyi ve uygun ifadeyi seçmeyi gerektirir. Dans etmek; hareket sırasını hatırlama, ritim ve uyumu birleştirir, ayrıyeten fizikî ve toplumsal yönleri vardır. El maharetleri; örgü, seramik yahut ahşap işleri üzere uğraşlar dikkat, planlama ve el-göz uyumunu kullanır.
Bu ve gibisi aktiviteler beynin farklı fonksiyonlarını ve görece olarak farklı bölgelerini çalıştırır. Herkes için tek bir ‘en güzel beyin egzersizi’ yoktur. Kişinin zevk alarak ve aşırı zorlanmadan yapacağı zihinsel aktiviteyi seçmek gerekir.”
Önemli olan günlük hayatı kolaylaştırmak!
Yapılan aktivitenin tesirli olabilmesi için kişinin zorlandığı alanları hedeflemenin gerekli olmadığını kaydeden Prof. Dr. Metin, “Sağlıklı bir kişi için çeşitli, ilgi cazibeli ve sürdürülebilir etkinlikler uygun bir başlangıçtır. Bariz bir dikkat yahut hafıza sorunu varsa, evvel sorunun niteliğini anlamak ve çalışmaları buna nazaran düzenlemek daha manalıdır.” dedi.
Önemli olanın sadece oyundaki puanı yükseltmek değil, günlük ömrü kolaylaştırmak olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Metin, “Randevularını unutan biri için bilgiyi düzenleme ve takvim kullanma alışkanlığı da kıymetlidir. Yeni başlayan, giderek artan yahut günlük işleri aksatan unutkanlığı sadece bulmacayla çözmeye çalışmamak gerekir. Bilhassa yaşlı bireyler ve demans hastaları için hayal kırıklığı yaratan ve aşırı zorlayıcı aktivitelerden kaçınmak değerlidir.” diye konuştu.
Beyin idmanları Alzheimer’a karşı garanti değil!
‘Beyin antrenmanı yapıyorum, münasebetiyle Alzheimer olmam’ fikrinin hakikat olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Barış Metin, sözlerini şöyle tamamladı:
“Beyin idmanı Alzheimer’a karşı garanti değildir. Kimi yapılandırılmış bilişsel eğitimler için umut verici sonuçlar olsa da bunları her bulmacaya, uygulamaya yahut hobiye genelleyemeyiz. Bir aktiflikte daha güzel olmakla Alzheimer hastalığını önlemek tıpkı şey değil.
Zihinsel etkinlikler, beyin sıhhatini destekleyen ömrün bir modülüdür. Tertipli hareket, toplumsal ilgiler, sağlıklı beslenme, sigaradan uzak durma ve tansiyon, kan şekeri, kolesterol denetimi de değerlidir. Risk azaltılabilir lakin sıfırlanamaz; Alzheimer gelişmesi kişinin gereğince okumadığı yahut bulmaca çözmediği manasına gelmez.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
