Uzmanlar, içsel gürültünün, zihnin daima niyet üretmesinden çok, işlenmemiş hisler ve yoğun dijital uyaranlarla beslenebildiğini söylüyor.
Bastırılmış hislerin zihinde tekrar tekrar işlenmeye çalışılmasının düşünsel yoğunluğu artırabileceğine dikkat çeken Klinik Psikolog Buse Arslan, “İnsan beyni hayatta kalabilmek için tehditleri fark etmeye ve muhtemel riskleri evvelce iddia etmeye programlanmıştır. Hasebiyle zihnimiz, olumsuz ihtimalleri olumlu olanlardan daha fazla işlemeye eğilimlidir.” dedi. Daima bildirim, sosyal medya ve içerik akışına maruz kalmanın da zihnin bilgileri işlemesine gereğince alan bırakmadığını aktaran Arslan, içsel sessizliğin zihni büsbütün boşaltmak değil, fikirlerle mesafe kurabilmek olduğunu vurguladı.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Buse Arslan, içsel gürültünün sebepleri ile dijital uyaranların ve işlenmemiş hislerin zihinsel yoğunluğa tesiri hakkında açıklamalarda bulundu.
İçsel gürültü, birden fazla vakit çözümlenmemiş duygusal tecrübelerle ilişkilidir!
İçsel gürültünün, zihinde tıpkı anda dolaşan fikirler, korkular, geçmiş yaşantılar, geleceğe ait senaryolar, öz tenkitler ve bitmemiş duygusal süreçlerin oluşturduğu zihinsel yoğunluk olarak tanımlanabileceğini lisana getiren Buse Arslan, “Birçok kişi bunu ‘zihnim hiç susmuyor’ ya da ‘sürekli bir şey düşünüyorum’ halinde tabir eder. Aslında beynimizin fikir üretmesi son derece doğal bir süreçtir; sorun, bu fikirlerin yoğunluğu arttığında ve kişinin günlük hayatını etkilemeye başladığında ortaya çıkar.” dedi.
Psikolojik açıdan içsel gürültünün birden fazla vakit çözümlenmemiş duygusal tecrübelerle bağlı olduğunu aktaran Arslan, “İnsan zihni, belirsizlikleri tamamlamaya ve anlamlandıramadığı olayları işlemeye eğilimlidir. Bu sebeple bastırılmış öfke, söz edilememiş hüzün, yaşanmış bir kayıp, yoğun gerilim ya da geleceğe dair belirsizlikler zihinde tekrar tekrar işlenmeye çalışılır. Bu süreç uzadıkça niyetler adeta üst üste binmeye başlar ve kişi zihinsel bir kalabalığın içinde yaşadığını hisseder.” formunda konuştu.
Zihni susturmak yerine, duyguyu anlamak gerekir!
Beynimizin evrimsel işleyişinin de içsel gürültünün oluşmasında rol oynadığına değinen Arslan, “İnsan beyni hayatta kalabilmek için tehditleri fark etmeye ve muhtemel riskleri evvelce kestirim etmeye programlanmıştır. Münasebetiyle zihnimiz, olumsuz ihtimalleri olumlu olanlardan daha fazla işlemeye eğilimlidir.” dedi.
Kaygılı devirlerde bu düzeneğin daha da faal hâle geldiğini ve kişinin şimdi gerçekleşmemiş olayları tekrar tekrar düşünmeye başlayabileceğini kaydeden Arslan, şunları söyledi:
Klinik gözlemlerimizde içsel gürültünün sadece kanılardan değil, işlenmemiş hislerden da beslendiğini görürüz. Bazen kişi ‘Neden bu kadar düşünüyorum?’ diye sorar; lakin asıl sorun fazla düşünmek değil, hissedilen hislere alan açamamaktır. Hisler söz edilemediğinde ya da bastırıldığında, zihin onları fikir yoluyla çözmeye çalışır. Bu sebeple birtakım durumlarda zihni susturmaya çalışmak yerine, zihnin anlatmaya çalıştığı duyguyu anlamak çok daha fonksiyonel bir yaklaşım olabilir.”
Sürekli yeni uyaranlarla karşılaşmak, zihnin aldığı bilgiyi işlemesine gereğince alan bırakmıyor!
İnsan zihninin sadece bilgi depolayan bir yapı olmadığına işaret eden Buse Arslan, “Aynı vakitte yaşadığı tecrübeleri anlamlandırmaya, hislerini işlemeye ve zihinsel olarak dinlenmeye muhtaçlık duyar.” dedi.
Ancak dijital çağda günün neredeyse her anının yeni uyaranlarla dolu olduğunu hatırlatan Arslan, “Telefon bildirimleri, sosyal medya akışları, kısa görüntüler, haberler ve daima değişen içerikler dikkatimizi durmaksızın dış dünyaya yönlendiriyor. Ruhsal açıdan bu durum, zihnin doğal ritmini bozabiliyor. Zira beynin sırf bilgi almaya değil, aldığı bilgiyi işlemeye de muhtaçlığı var. Daima yeni uyaranlarla karşılaşmak ise bu sürece sürecine gereğince alan bırakmıyor. Sonuç olarak tamamlanmamış kanılar, çözümlenmemiş hisler ve bilişsel yük birikmeye başlıyor. Kişi günün sonunda fizikî olarak yorulmasa bile zihinsel olarak tükenmiş hissedebiliyor.” açıklamasını yaptı.
Dijital molalar, içsel gürültüyü azaltabilir!
Bir öteki değerli noktanın ise toplumsal karşılaştırma olduğunu söz eden Arslan, “Sosyal medya, insanların çoğunlukla muvaffakiyetlerini, keyifli anlarını ve hayatlarının seçilmiş kesitlerini paylaştıkları bir ortamdır. İnsan beyni ise bu manzaraları birçok vakit gerçek hayatın tamamıymış üzere kıymetlendirme eğilimindedir. Bunun sonucunda kişi farkında olmadan kendi hayatını oburlarının en güzel anlarıyla kıyaslayabilir. Bu da yetersizlik hissini, performans baskısını ve öz eleştirel kanıları artırabilir.” dedi.
Ayrıca dijital dünyanın bizi daima meşgul ederek yalnız kalma marifetimizi de etkileyebileceğini söyleyen Arslan, “Eskiden bekleme anları, kısa seyahatler ya da sessiz vakitler kişinin kendi his ve fikirlerini işlemesi için doğal fırsatlardı. Bugün ise bu boşlukların büyük kısmı ekranlarla dolduruluyor. Meğer ruhsal açıdan vakit zaman uyaransız kalabilmek, zihnin dinlenmesi ve hislerin işlenebilmesi için epey pahalıdır. Hasebiyle sorun teknolojinin kendisi değildir. Asıl değerli olan, teknolojiyi nasıl kullandığımızdır. Gün içinde dijital uyaranlardan kısa molalar vermek, dikkatimizi şuurlu halde yönetmek ve vakit zaman sessizliğe alan açmak, içsel gürültünün azalmasına ve zihinsel dengeyi müdafaaya katkı sağlayabilir.” diye konuştu.
İçsel sessizlik, zihnin boşalması değil, niyetlerle uzaklık kurabilmektir!
İçsel sessizlik kavramının birçok vakit yanlış anlaşıldığını belirten Buse Arslan, “Pek çok kişi bunu zihnin büsbütün boşalması ya da hiç niyet kalmaması olarak hayal eder. Halbuki ruhsal açıdan bu türlü bir durum ne gerçekçidir ne de gerekli bir amaçtır.” dedi.
İnsan beyninin daima çevreyi değerlendirdiğini, geçmiş tecrübeleri işlediğini ve geleceğe yönelik planlar yaptığını vurgulayan Arslan, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Düşünce üretmek, beynin en temel fonksiyonlarından biridir. Asıl değerli olan, niyetlerin sayısından çok onlarla kurduğumuz ilgidir. İçsel sessizlik, zihinde hiç niyet olmaması değil; niyetlerin kişiyi daima sürüklemediği, hislerin ve zihinsel süreçlerin daha sakin yaşandığı bir farkındalık hâlidir. Psikoterapide de amaç zihni boşaltmak değildir. Gaye, kişinin zihninden geçen her kanıyı mutlak gerçek üzere algılamaması, onlarla arasında mesafe kurabilmesi ve dikkatini istediği yöne yönlendirebilmesidir. Böylelikle niyetler var olmaya devam etse bile kişi onların baskısı altında hissetmez.
Mindfulness uygulamalarında vakit zaman insanların deneyimlediği dinginlik de aslında budur. Niyetler büsbütün kaybolmaz; lakin kişi onları yakalamak ya da onlardan kaçmak yerine gelip geçmelerine müsaade verir. İşte ruhsal manada içsel sessizlik, bu kabul ve istikrar hâline daha yakındır.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
